De Smulpaap is een snack- en frietgeorienteerd uitgiftepunt gelegen in een hoek van het Anton Pieckplein in het Marerijk. Het horecapunt is daar sinds 2003 in zijn huidige vorm te vinden en is de opvolger van een eerder horecapunt met vergelijkbaar assortiment, dat al sinds 1961 op het Anton Pieckplein aanwezig was.

Oude Smulpaap (1961-2003)

Smulpaap anno 2002
Amateurbeelden van de oude Smulpaap

Van 1961 tot 2002 was de Smulpaap te vinden achter In den Hoorn des Overvloeds, ongeveer daar waar nu de Grote Zweefmolen staat opgesteld. De Paap aldaar was een volledig losstaand gebouw met achter muren een binnenplaatsje voor facilitaire zaken. De ruimte voor het bakken en verkopen van friet was met één blik te overzien doordat die aan de voorzijde voorzien was van een lange balie over de hele lengte van het gebouw. Het gebouw was ontworpen door Anton Pieck en uitgevoerd in een betrekkelijk strakke architectuur met houtwerk in Pieckkleuren, aangevuld met enkele decoratieve elementen in een vorm die te vergelijken is met de faux-Victoriaanse kermisgevelromantiek van de door Pieck wat later gerealiseerde aanbouwen van het Carrouselpaleis. In het geval van de oude Smulpaap vonden we die stijl vooral terug in twee kariatiden die, voorzien van mintgroene draperieën, rode gordels en met een decoratie in de hand, de luifel aan de voorzijde ondersteunen. Onder deze luifel, waarvan de panelen, zoals het een baliehorecapunt betaamt, na sluitingstijd tevens dienst deden als afsluitende luiken voor de balie, konden bezoekers wachten op het afrekenen of op het uitreiken van de frietjes. Onder de luifel was een rode tegelvloer gelegd. Net als ook heden ten dage nog het geval is bij de andere snackverkooppunten van het park, rekende men eerst de bestelling bij de kassa af (aan weerszijden van de balie) en kon men vervolgens met het bonnetje in een andere rij de bestelde zaken ophalen.

Op de rand van de luifel van de Smulpaap was een sierlijk bord gemonteerd met in het midden een schildering van een zeer hongerige "smulpaap" achter zijn bord frieten; servet om de nek en bestek in de aanslag. Deze schildering is (hoewel opnieuw uitgevoerd) teruggekeerd in de nieuwe Smulpaap van 2003, al is de kruldecoratie eromheen door Michel den Dulk veranderd ten opzichte van het ontwerp van Pieck.

Aan de linkerkant van de Smulpaap was onder een kleinere en lagere luifel een automatiek geplaatst. De muren aan de achterzijde van het gebouw waren gedecoreerd met een band van op een Pieckrode achtergrond geplaatste repeterende reliëfs van witte paardjes.

Vlak voor het verkooppunt was een aan alle zijden open overkapping opgetrokken met daaronder lange tafels en banken waaraan de friet en snacks verorberd konden worden. Onder deze overkapping hing het bord Piet de Smeerpoets dat de gast moest attenderen op goed gedrag inzake afvalverwerking. Door deze opvallende decoratie kreeg de hele overkapping de (bij)naam Piet de Smeerpoets. Ten behoeve van een nog betere afvalverwerking werd in 1971 Moeder Gijs toegevoegd. Hier was ook de enige Muzikale Paddenstoel buiten het Sprookjesbos te vinden, zij het dat deze geen menuet verspreidde maar de luchtuitstroom van Moeder Gijs.

Op drukkere dagen was de capaciteit van de Smulpaap tegen het einde van de jaren negentig verhoudingsgewijs dramatisch veel te laag geworden. Met enige regelmaat verdronk het gebouw in een zee van hongerige parkbezoekers die op chaotische wijze voor de balie stonden te wachten, in de voor Nederlandse wachtenden typerende totale wanorde. Het vergroten van de capaciteit zal dan ook zeker een reden zijn geweest voor de totale vervanging van dit verkooppunt. Eind 2002 werd de Smulpaap als onderdeel van het grote reconstructieplan van het Pieckplein gesloopt.

Huidige Smulpaap (2003)

In 2003 werd als onderdeel van de grootscheepse uitbreiding van het Anton Pieckplein door Michel den Dulk, een nieuwe incarnatie van de Smulpaap geopend. De Smulpaap maakt hierbij deel uit van een in een hoek geplaatste, aaneengesloten en hoogpieckeriaanse gevelrij die begint bij de toren van het Smidje en doorloopt tot de poort voorbij zitgelegenheid Den Olycke Tweelingh. Op de nieuwe locatie is de Smulpaap op praktische wijze te bevoorraden via het er vlak achter gelegen Dienstencentrum.

Gevelontwerp nieuwe Smulpaap met automatiek door Michel den Dulk

De nieuwe Smulpaap is een behoorlijk ruim opgezet, in Pieckse tinten opgetrokken gebouw, gelegen direct tegen de lange "stadsmuur" van Den Dulks Pieckplein. Door pilaren gedragen bogen geven het vrij grote gebouw een betrekkelijk intiem karakter, terwijl achter de balies een zee van ruimte beschikbaar is voor personeel en frituurmaterieel. Het gebouw is redelijk symmetrisch opgezet: in het midden is een als kassa-unit bedacht en wat vooruitgeschoven loket te vinden, waarna het direct doorschuiven is naar de links en rechts geplaatste uitgiftebalies. Op rustige dagen is meestal alleen de balie aan de kant van Den Olycke Tweelingh geopend. Hier bevindt zich ook een ruim opgezet automatiek, dat ook onder het dak van de Olycke Tweelingh, "binnen", nog een serie luikjes heeft. Op de gevel bevindt zich de oorspronkelijk door Anton Pieck ontworpen schildering van de hongerige smulpaap.

De Smulpaap biedt een groot assortiment aan frites, (fris)dranken en snacks, verkocht in combinaties zoals het Gijs' Smulfestijn en in grootverbruikersporties als de Holle Bolle Buil.

Rondom de Smulpaap bevindt zich een groot buitenterras dat deels verlicht is met authentieke gaslampen. Een sfeervolle en overdekte binnenzitgelegenheid ter vervanging van de oude Piet de Smeerpoetslocatie is gerealiseerd als het naastgelegen Den Olycke Tweelingh. Hier is in een tweetal aaneengeschakelde zalen (die afzonderlijk kunnen worden afgesloten) te genieten van de aangeschafte vetwaren terwijl de omgeving de zorgvuldig gecreëerde Anton-Pieckpleinsfeer intact houdt.

Tegenover de ingang van Den Olycke Tweelingh heeft Moeder Gijs met tweeling, altijd al geassocieerd met de Smulpaap, vlak voor haar eigen huisje een nieuwe plek gekregen.

Smulpaaptempo

Hoewel men van een groot en met efficiëntie als uitgangspunt opgezet horecapunt als de Smulpaap zou verwachten dat de wachttijden beperkt blijven door een gesmeerd proces, blijkt dat in de praktijk ook bij de nieuwe Smulpaap nogal tegen te vallen. Met enige regelmaat lopen wachttijden rond lunchtijd op tot meer dan een half uur. Dit is dan ook aanleiding voor de vorming van het begrip "Smulpaaptempo", dat met name Eftelingliefhebbers bezigen om het gebrek aan tempo bij dit of ook andere verkooppunten te accentueren met een berustende verzuchting.