Suggestie van Pieck voor de uitbeelding

De Zes Zwanen is een sprookje over zes broers die betoverd zijn tot zwanen en hun zus Elisa die hemdjes moet breien van asters om ze te bevrijden. Het werd opgetekend door de gebroeders Grimm onder de titel "Die sechs Schwäne" en werd opgenomen in Kinder- und Hausmärchen onder nummer 49. Er zijn veel variaties van het verhaal, alsook gelijkende sprookjes waaronder "De wilde zwanen" van Andersen.

Plan voor een uitbeelding

In de Efteling komt het sprookje niet voor, noch werd het ooit opgenomen in een sprookjesboek of -plaat, maar Anton Pieck maakte een ontwerp voor dit sprookje als één van de alternatieven om De Dansende Dolfijn op te volgen. Dit plan werd niet uitgevoerd, de voorkeur ging naar de andere optie: de Kleine Zeemeermin. De tekening is te vinden op pagina 18 van Kroniek van een Sprookje.

In het decortje van de voormalige Liefdesbron was, na verplaatsing naar het Sprookjesbos, sinds 1964 De Dansende Dolfijn te vinden. Na zes jaar moest dat zoogdier alweer het veld ruimen, en Pieck maakte een suggestie voor twee invullingen: de Kleine Zeemeermin van Andersen en De Zes Zwanen van Grimm.

Pieck maakte voor het Sprookjesbos veel gebruik van zijn eerder werk voor De Sprookjes van Grimm, maar in dit geval voldeden die illustraties niet: voor dat boek tekende hij een bolletje wol, en een silhouet van de zwanen die langs een kasteeltje vliegen. Piecks voorstel is daarom een nieuwe tekening van hoofdrolspeelster Elisa, een blonde jonge vrouw gezeten in een bed van paarse asters nijver aan het breien is. Om het bloembed ligt een watertje waarin zes witte zwanen hun rondjes zwemmen.

Het sprookje

Samenvatting

Illustratie uit 'Sprookjes van Grimm'

Zes broers uit het eerste huwelijk van een koning zijn door hun stiefmoeder in zwanen veranderd. De broers kunnen elke avond voor slechts vijftien minuten hun menselijke vormen weer aannemen. Om hen te bevrijden, moet hun zusje Elisa zes hemden uit asters breien en kan zij zeven jaar geen geluid maken, anders zal de betovering nooit worden verbroken.

De koning van een ander land vindt haar, wordt door haar schoonheid getroffen en trouwt met haar. Wanneer Elisa, nu koningin, haar eerste kindje krijgt, neemt de slechte schoonmoeder van de koning het kind weg en beschuldigt de koningin dat ze het heeft vernietigd. Omdat ze niet in staat is om zichzelf te verdedigen, wordt de koningin veroordeeld om als heks op de brandstapel te worden verbrand.

Illustratie uit 'Sprookjes van Grimm'

Op de dag van haar executie heeft ze alle hemden voor de broers af. Alleen het laatste hemd mist nog de linkermouw. Als ze naar de brandstapel gebracht wordt, neemt ze de hemden mee en als ze op het punt staat te verbranden, zijn de zeven jaar voorbij en komen de zes zwanen aangevlogen. Ze gooit de hemden naar haar broers en ze veranderen naar hun menselijke vorm. Alleen één broer heeft een linkervleugel in plaats van een arm. De koningin, die nu vrij is om te spreken, kan zich verdedigen tegen de beschuldigingen. De boze schoonmoeder wordt voor straf op de brandstapel vastgebonden en tot as verbrand. Maar de koning en de koningin met haar zes broers leefden nog vele jaren in vrede en geluk.