Vignet De Zes Zwanen

De Zes Zwanen is een sprookje over zes broers die betoverd zijn tot zwanen en hun zus Elisa die hemdjes moet breien van asters om ze te bevrijden. Het werd opgetekend door de gebroeders Grimm onder de titel "Die sechs Schwäne" en werd opgenomen in Kinder- und Hausmärchen onder nummer 49. Er zijn veel variaties van het verhaal, alsook gelijkende sprookjes waaronder "De wilde zwanen" van Andersen.

Op 21 september 2018 kondigde de Efteling aan dat het sprookje wordt toegevoegd aan het Sprookjesbos, tussen Sneeuwwitje en Assepoester. Eerder werd al een eenvoudige variant ontworpen door Anton Pieck, die echter nooit werd uitgevoerd. Het nieuwe sprookje zal openen in het najaar van 2019 en wordt een stuk grootser van opzet dan de versie van Pieck.

Uitbeelding

Aanzicht van het nieuwe sprookje door De Bruijn

Het sprookje is ontworpen door Sander de Bruijn, die daarmee zijn eerste sprookje aan het bos zal toevoegen. De technische uitvoering staat onder leiding van Stefany van den Dries. Het wordt het eerste sprookje in het bos met een transportsysteem, uit te voeren in de vorm van zwanenbootjes die door een kasteeltje varen. De bootjes zijn vooral bedoeld voor kleine kinderen; oudere bezoekers kunnen het kasteel te voet betreden.[1]

De scène binnen zal zich afspelen in de gewelven van het slot van de koning. De hoofdfiguur Elisa zal daar breien te midden van honderden bosasters. Voor het moment dat de bloemen een gebreid hemdje vormen zal een combinatie van technieken worden toegepast, die elk al reeds elders in de Efteling gebruikt worden. Het tafereel is vanuit een andere hoek te zien als je het te voet bezoekt dan wanneer je er met een zwanenboot langs vaart. "Subtiele geluidseffecten" klinken in en op weg naar het sprookje. Er zal niet worden gesproken, zodat het ook te volgen is voor de internationale gasten.[2]

Het kasteel heeft een hoge toren met uivormige spits en is gelegen aan een vijver. Voor de architectuur van het bouwwerk heeft De Bruijn inspiratie gehaald uit andere kastelen in het bos, maar ook uit het Duitse plaatsje Rothenburg ob der Tauber.[2]

Nadat in het najaar van 2018 er bomen achter de grot van Sneeuwwitje gekapt werden en struikgewas verwijderd, ging de bouw officieel van start op 20 november. Deze zal iets minder dan een jaar duren.[3] Het sprookje komt te liggen in een gebied van 1500 vierkante meter, tussen De Nieuwe Kleren van de Keizer en de grot van Sneeuwwitje. Tijdens de bouw zal de tuin van het naastgelegen sprookje Assepoester nieuw worden aangelegd. Door de plaatsing tussen de grot van Sneeuwwitje en Assepoester hoopt de Efteling ook de aanloop richting dat laatste sprookje te verbeteren.[4]

December 2018: het terrein is bouwrijp

Tijdens de bouw wordt er 350 kubieke meter zand uitgegraven, waarna in de loop van december tachtig kubieke meter beton gestort kan worden. De betonnen bak wordt gevuld met 75.000 liter water om een vijver te vormen. Begin 2019 start de bouw van het vijftien meter hoge slot, dat een oppervlakte heeft van 350 vierkante meter en waarin 29 ton staal wordt verwerkt.[5]

Eerder plan voor een uitbeelding

Suggestie van Pieck voor de uitbeelding

Anton Pieck maakte eerder al een ontwerp voor dit sprookje als één van de alternatieven om De Dansende Dolfijn op te volgen. Dit plan werd niet uitgevoerd, de voorkeur ging naar de andere optie: de Kleine Zeemeermin. De tekening is te vinden op pagina 18 van Kroniek van een Sprookje.[6]

In het decortje van de voormalige Liefdesbron was, na verplaatsing naar het Sprookjesbos, sinds 1964 De Dansende Dolfijn te vinden. Na zes jaar moest dat zoogdier alweer het veld ruimen, en Pieck maakte een suggestie voor twee invullingen: de Kleine Zeemeermin van Andersen en De Zes Zwanen van Grimm.

Pieck maakte voor het Sprookjesbos veel gebruik van zijn eerder werk voor De Sprookjes van Grimm, maar in dit geval voldeden die illustraties niet: voor dat boek tekende hij een bolletje wol, en een silhouet van de zwanen die langs een kasteeltje vliegen. Piecks voorstel is daarom een nieuwe tekening van hoofdrolspeelster Elisa, een blonde jonge vrouw die gezeten in een bed van paarse asters nijver aan het breien is. Om het bloembed ligt een watertje waarin zes witte zwanen hun rondjes zwemmen.

Dit oorspronkelijke ontwerp van Anton Pieck was voor Sander de Bruijn de aanleiding om dit sprookje te kiezen als zijn eerste toevoeging aan het Sprookjesbos. In een interview voor het magazine Wonder zegt hij:

Anton Pieck heeft ooit eens een schets gemaakt voor De zes Zwanen in het Sprookjesbos. Uiteindelijk ging dat plan niet door; op die plek staat nu de Kleine Zeemeermin. Maar die schets is altijd in mijn hoofd blijven hangen. Het verhaal fascineert mij enorm. Ga maar eens een hemdje breien van bloemetjes. Zo poëtisch! Die verwondering wil ik graag overbrengen op onze gasten. Ook hadden we de wens om het sprookje dit keer op een andere manier te laten zien dan lopend langs een tafereel achter een raam. De zwanen in het verhaal brachten ons op het idee voor een vaartocht.[2]

Het sprookje

Samenvatting

Illustratie uit 'Sprookjes van Grimm'

Zes broers uit het eerste huwelijk van een koning zijn door hun stiefmoeder in zwanen veranderd. De broers kunnen elke avond voor slechts vijftien minuten hun menselijke vormen weer aannemen. Om hen te bevrijden, moet hun zusje Elisa zes hemden uit asters breien en kan zij zeven jaar geen geluid maken, anders zal de betovering nooit worden verbroken.

De koning van een ander land vindt haar, wordt door haar schoonheid getroffen en trouwt met haar. Wanneer Elisa, nu koningin, haar eerste kindje krijgt, neemt de slechte schoonmoeder van de koning het kind weg en beschuldigt de koningin dat ze het heeft vernietigd. Omdat ze niet in staat is om zichzelf te verdedigen, wordt de koningin veroordeeld om als heks op de brandstapel te worden verbrand.

Illustratie uit 'Sprookjes van Grimm'

Op de dag van haar executie heeft ze alle hemden voor de broers af. Alleen het laatste hemd mist nog de linkermouw. Als ze naar de brandstapel gebracht wordt, neemt ze de hemden mee en als ze op het punt staat te verbranden, zijn de zeven jaar voorbij en komen de zes zwanen aangevlogen. Ze gooit de hemden naar haar broers en ze veranderen naar hun menselijke vorm. Alleen één broer heeft een linkervleugel in plaats van een arm. De koningin, die nu vrij is om te spreken, kan zich verdedigen tegen de beschuldigingen. De boze schoonmoeder wordt voor straf op de brandstapel vastgebonden en tot as verbrand. Maar de koning en de koningin met haar zes broers leefden nog vele jaren in vrede en geluk.

In de Eftelingse Media

Tot op heden heeft het sprookje geen verschijningsvorm gekend in enig Eftelings medium. Zo is het niet opgenomen in de vele sprookjesboeken die het park uitbracht, zelfs niet in Meer Sprookjes van de Efteling, waarin toch veel op dat moment niet uitgebeelde verhalen waren opgenomen.


Verwijzingen
  1. Efteling Blog: Grimm’s ‘De zes Zwanen’ nieuw sprookje in het Sprookjesbos (21 september 2018)
  2. 2,0 2,1 2,2 Efteling Blog: Start bouw nieuw sprookje De zes Zwanen (20 november 2018)
  3. Persbericht Efteling: Grimm’s ‘De zes Zwanen’ nieuw in Efteling Sprookjesbos (21 september 2018)
  4. Looopings: Efteling kondigt nieuw sprookje aan: De Zes Zwanen (21 september 2018)
  5. Looopings: Foto's: bouw van nieuw Efteling-sprookje begonnen (20 november 2018)
  6. Henk vanden Diepstraten: De Efteling/Kroniek van een Sprookje. Baarn: Tirion (2002), p. 18