Opa Gijs

Opa Gijs is een als grafzerk uitgevoerde Holle Bolle Gijs aan het Herautenplein, te vinden direct naast de Kleyne Klaroen. Een zwarte kraai of raaf-achtige vogel krast om papier, en Opa Gijs dankt zelf met een diepe stem.

Omschrijving

Ontwerp van Opa Gijs door Anton Pieck

Aan de noordzijde van het Herautenplein, altijd in de schaduw van de hoge bomen naast horecapunt de Kleyne Klaroen, is de verweerde grafzerk te vinden van de overleden grootvader van de familie Gijs. Alhoewel Opa Gijs al jaren dood is, is zijn honger nog altijd niet gestild. Dat maakt ook de in gotische letters uitgevoerde spreuk duidelijk die bovenaan de zerk is te vinden:

Opa Gijs is 't, die hier leijdt
Honger raakt hij nimmer kwijt

Opa Gijs is, leunend op het familiewapen der Gijzen —een schild met daarop een braadworst en vork— binnen een gotische spitsboog afgebeeld. Zijn zwierige baard verraadt trekken die we ook terug zien bij Kapitein Gijs, elders in het Sprookjesbos. Op de zerk zit een zwarte vogel. Opa zelf heeft zijn mond wijd opengesperd, om zo voor altijd en eeuwig papier te kunnen blijven verorberen.

Ontwerp voor de vloer van Opa Gijs door Anton Pieck

Omdat Opa Gijs als bas-reliëf op een grafsteen is uitgevoerd is hij niet in menselijke kleuren geschilderd, zoals met de meeste andere Gijzen van Anton Pieck wel het geval is. Zijn zerk ziet er uit als een massief blok grijze zandsteen, maar is gemaakt van kunststof met een heel overtuigende oppervlaktebewerking. Op de grafstenen op de grond voor de zerk zijn enkele inscripties te vinden, zoals de naam “Pieterje” (zonder tweede t) en het woord "Venlo".

De zwarte vogel op de zerk lijkt op een raaf of kraai, maar heeft een gele snavel wat deze soorten in onze contreien normaliter ontberen. Hij krast met de stem van Ton van de Ven “Papierrr hierrr!”, en Van de Ven bedankt eveneens, met de diepe stem als Opa Gijs, met “Dank u wel”. Hoewel de normale stem van Van de Ven al laag is, is deze voor Opa Gijs nog eens extra voorzien van galm en echo, alsof het uit een diepe crypte klinkt. Het geluid van Opa Gijs komt overigens uit een fraaie, schuingezakte “stenen” zuil die naast zijn grafzerk uit de grond steekt. Bovenin de zuil zit de speaker voor de vogel, en onderin die voor Opa zelf. In de omgeving, achter de fraaie hekjes links en recht van Opa Gijs, liggen meer van dergelijke begraafplaatszaken.

Geschiedenis

Opa Gijs werd in 1970 geplaatst naast het vijf jaar eerder geopende baliehorecapuntje dat als voorloper van De Kleyne Klaroen kan worden gezien. Het Romeinse cijfer MCMLX in het steen voor de zerk poogt hier wellicht naar te verwijzen, al ontbreekt er hier dan wel een tweede X; een dergelijke opschiftverhaspeling is niet Efteling-vreemd, getuige ook de situatie bij de grafsteen van PUELLA INNOCENTA. 1970 is onderdeel van een drie jaar durende "Gijzen boom", waarin maarliefst vijf gijzen werden toegevoegd aan het park. In het zelfde jaar als Opa Gijs werd ook Visje Gijs geplaatst.

Anton Pieck suggereerde nog wat alternatieven voor de spreuk op de zerk: "Opa Gijs die reeds lang dood is, vindt altijd nog dat z'n honger groot is" en "Hier Opa Gijs, wiens honger groot is, ondanks 't feit hij jaren dood is". Verder valt van deze ontwerptekening af te lezen dat het de bedoeling was dat het bedankje van Opa van “onder de grond” zou klinken; een wens die men wist te benaderen door de speakers zo laag mogelijk te plaatsen. De mond van Opa Gijs is in de loop der tijd wat groter gemaakt om ook blikjes en flesjes aan te kunnen. Tevens is er in de loop der jaren wel een en ander veranderd aan de directe omgeving van Opa Gijs. Zo werd Opa Gijs ergens in de jaren tachtig "ingebouwd" in een klein containerhuisje (waarschijnlijk om de afhandeling van het opgeslokte afval te vereenvoudigen), waarbij ook een aantal kerkhofelementen zoals brokstukken van zuilen verplaatst werd dan wel verdween.


Geluidsfragment Opa Gijs