Speeltuin Gijs
Speeltuingijs.jpg
In het park sinds 1959
Locatie Anton Pieckplein
Lokale horeca In den Hoorn des Overvloeds
Ontwerp Anton Pieck
Ingesproken door Theo Hochwald

Het huidige geluid van Speeltuin Gijs (stem Joop Bruggeling)

Het vroegere geluid van Speeltuin Gijs (stem Theo Hochwald)
Holle Bolle Gijs, overzicht

Speeltuin Gijs is de eerste permanente Holle Bolle Gijs in de Efteling. We vinden deze oer-Gijs naast In den Hoorn des Overvloeds bij het Anton Pieckplein.

Omschrijving

Leunend op een poortje in een losstaand stenen huisje vinden we Speeltuin Gijs naast In den Hoorn des Overvloeds. Hij draagt een rood truitje met daarop een keurig wit kraagje, en heeft, als gezonde jongen, blozende wangen en wilde blonde lokken. Erg slim kijkt hij niet uit zijn ogen: een blik om zélf van te gapen doet vermoeden dat het weinig moeite kost om hier aan de kost te komen. Een veel actiever ogende kabouter op het pannendak wijst naar zijn opengesperde ronde mond. Een naambordje dat bevestigd is boven het gewelf wijst er nog eens op dat we hier te maken hebben met de enige echte "Holle Bolle Gijs". De opengewerkte letters doen tevens dienst als luidsprekercamouflage.

Winter Efteling

Winterse Speeltuin Gijs

Tijdens de Winter Efteling wordt Gijs voorzien van muts, wanten en sjaal in een beige kleur.

Stem

De oorspronkelijke stem van Speeltuin Gijs, Theo Hochwald, in 1983

Holle Bolle Gijs roept eenvoudig, afgemeten en met een meer dan overdadige articulatie niets meer of minder dan wat hem en zijn mede-Gijzen wereldberoemd in Nederland zou maken: "Pa-pier Hier!" Wanneer hem wat wordt toegestopt bedankt hij heel beleefd met een al even eenvoudig: "Dank u wel!". De oervorm in optima forma.

De oorspronkelijke stem van Gijs werd gedaan door Theo Hochwald, een oud-medewerker die wel meer stemmen in het park heeft ingesproken (onder andere voor het Kinderspoor, Fata Morgana en de eerste versies van de sprookjesverhalen in het Sprookjesbos). Sinds 1984[1] horen we de stem van Joop Bruggeling[2]. Als reden voor de verwisseling van stemgeluid zei Hochwald in een interview in de Telegraaf in juli 1983, naar aanleiding van zijn vertrek bij de Efteling: "Na iedere zomer is de geluidsband totaal versleten. En nu ik weg ben, mag een ander die zin uitspreken." Het is echter onwaarschijnlijk dat een versleten geluidsband de werkelijke aanleiding was, aangezien het park dan al jaren met goede kwaliteit mastertapes werkt.

De kabouter op het dak spreekt niet, wat gezien zijn opengesperde mond verrassend is.

Geschiedenis

Boodschap 73x73.png

Voor meer informatie over de ontwikkeling van Speeltuin Gijs, zie Holle Bolle Gijs: Geschiedenis.

Speeltuin Gijs op een oude ansichtkaart

Speeltuin Gijs, naar een ontwerp van Anton Pieck, kreeg op 29 maart 1959 zijn plaats aan het Speeltuinplein. Het plein was in die tijd gelegen tussen het oude Anton Pieckplein, het terras van het Theehuis en de grote Speeltuin. Gijs vestigde zich pal naast de drie jaar eerder geopende In den Hoorn des Overvloeds. Een prima plek dus om papier te verzamelen.

De Volkskrant schreef een dag eerder: "Holle-bolle-Gijs is opgesteld vlak bij de grote ijstent, waar de Efteling in de zomer vier man aan het werk moet zetten om alle weggegooide ijscopapiertjes op te prikken. Welnu, dat prikken is inmiddels overbodig geworden. Wat zou eenvoudiger zijn dan de kinderen hun papiertjes te laten wegwerpen in de muil van logge Gijs." De enorme populariteit van Gijs blijkt ook uit de notulen van een vergadering: "hulp moet komen voor dhr. Sprangers, die tot 1 mei 1959 de Holle Bolle Gijs nog in z'n eentje zal moeten legen, maar daarna hierbij zeker hulp zal krijgen".[3]

Bijna tien jaar lang was deze papierslokker de enige vertegenwoordiger van wat zou uitgroeien tot een hele familie van afvalverzamelaars. Het was deze Gijs die Peter Reijnders, Henk Knuivers en Anton Pieck naar volle tevredenheid zijn werk hebben moeten zien doen, en die het bewijs vormde dat concept, techniek en ontwerp tot een geslaagd resultaat hadden geleid. Toen in de jaren zestig meer papierslokkers in het park kwamen, werd de naam Speeltuin Gijs gehanteerd, vanwege de locatie naast de Speeltuin.

Als Gijs met de langste geschiedenis, is het niet verwonderlijk dat hij, net als figuren als Langnek, in de loop der jaren van uiterlijk veranderde. Wie oude fotoboekjes doorbladert of ansichtkaarten bekijkt (ooit had deze Gijs jaar na jaar een prentenbriefkaart helemaal voor zichzelf!) zal foto’s zien met het oude uiterlijk van Speeltuin Gijs: met nóg kleinere varkensoogjes, als frambozen blozende wangen en een veel minder glad oppervlak. De eerste Speeltuin Gijs was niet gemaakt van stevig polyester, maar van beschilderde klei op gaas. Zijn huidige gestalte heeft Gijs vermoedelijk eind jaren zeventig gekregen, toen onder supervisie van Ton van de Ven veel oudere Pieck-figuren een mooier en professioneler uiterlijk kregen.

De kabouter op het dak kreeg in de jaren 2010 stippen op zijn muts, zoals deze oorspronkelijk op het ontwerp van Pieck staan. Het opstapje voor Gijs werd in maart 2016 vervangen door een rolstoelvriendelijk opritje.

Replica's

Boodschap 73x73.png

Zie voor meer informatie over de verplaatsbare Holle Bolle Gijs: Mobiele Gijs

De eerste mobiele Gijs uit 1969

Er werd in 1969 een replica gemaakt van Speeltuin Gijs voor de actie "Rotterdam Schoon Schip". Deze stond twee weken op de Lijnbaan, om daarna terug te keren naar de Efteling.[3] Vervolgens heeft deze jarenlang op verschillende locaties in het park zijn diensten bewezen. Later, toen Speeltuin Gijs nieuw gemodelleerd werd, zijn er meerdere verplaatsbare Gijzen gemaakt die voornamelijk gebruikt worden op beurzen, evenementen of bij het Efteling Hotel staan.

Een oudere versie van het bovenlichaam van Speeltuin Gijs was tot 2009 nog als etalagemateriaal te vinden tussen de prullaria van souvenirwinkel In den Ouden Marskramer. Tegenwoordig vinden we een beschadigd bovenlichaam in het Wonder Depot.

Vlaamse Gijs


Vlaamse Gijs

Op 15 augustus 2001, tijdens de Belgische Dag ter gelegenheid van het vijfendertig jarig bestaan van de Indische Waterlelies, sprak Speeltuin Gijs de parkgasten toe met Vlaamse tongval. Zijn tekst was voor deze gelegenheid ook aangepast naar "Allez manneke, hier met dat papier! Hé kindje! Niet op de grond smijten! Geef maar aan mij, mijn maagske grolt zulle!". De dag werd een jaar later nogmaals georganiseerd als een hele week, waarbij ook het geluid weer terugkeerde.


Verwijzingen
  1. 'Holle Bolle Gijs verliest stem', De Telegraaf, 27 juli 1983
  2. Tracklist op Muziek van de Efteling (1988)
  3. 3,0 3,1 Tentoonstelling in het Efteling Museum 2009/2010 "Er heeft er één Honger Hoera Hoera"