De Oude Tufferbaan
De Oude Tuffer in het openingsweekend 2019
De Oude Tufferbaan in 2019
Locatie Ruigrijk
Type Rondrit in klassieke voertuigen
Ontwerp Ton van de Ven, Henny Knoet, Karel Willemen
Bouwer MACK Rides, Metallbau Emmeln
Geopend 14 april 1984
Vernieuwd 19 april 2019
Thema Oud-Hollands
Muziek René Merkelbach
Figuren hazen en kippen
Kosten ƒ 2 miljoen[1]
Hoogste snelheid 6,5 km/u
Baanlengte 580 meter
Ritduur 4 minuten
Aantal voertuigen 18 auto's
Capaciteit 1200 per uur
Attracties

De Oude Tufferbaan (ook wel D'Oude Tuffer of De Oude Tuffer genoemd) is een attractie waarin bezoekers in klassieke automobielen een parcours afleggen. De attractie opende in 1984 en werd geheel vernieuwd in 2019. Ze is gelegen in het meest noord-oostelijke stukje van het Ruigrijk op een terrein van zo'n 1700 vierkante meter, met de ingang aan het Ruigrijkplein, rechts van de schipschommel Halve Maen.

Er geldt een lengterestrictie: kinderen kleiner dan één meter tien mogen alleen met een ouder de attractie bezoeken. De attractie is echter bijzonder geschikt voor families met jonge kinderen.

Omschrijving

Het entreegebouw

Het symmetrische entreegebouwtje aan het Ruigrijkplein is opgetrokken in een klassiek Pieckse stijl. De ingang, die zich in het midden bevindt, bestaat uit een gestuukt huisje met een klokgevel, waarop we een door ornamenten van vleugels en krullen omgeven klok vinden, en daar onder een bord met in gouden gekrulde letters de tekst De Oude Tufferbaan. We kunnen het gebouw betreden door een ruime rondboog. Via een kleine meandering komen we in de linkerhelft van het gebouw, een open maar overdekte ruimte. Een klein deel van de meandering gaat ook door de open lucht. Het met pannen bedekte dak wordt gedragen door houten pilaren en heeft een tevens houten plafond. Na twee maal meanderen kunnen we in een voertuig stappen. Een parkmedewerker laat maximaal vier bezoekers per auto plaatsnemen en sluit de autootjes af met leren bandjes.

Links van de entree staat een bijbehorend gebouwtje met het opschrift Automobiel Reparateur, waar de wagentjes indien nodig worden onderhouden en waar ook een kantine gevestigd is. Rechts van het station bevindt zich ook nog een gebouw, dat meer wegheeft van een grote schuur, waar het traject op het eind doorheen voert.

De voertuigen

Automobiel Reparateur

Op de baan staan achttien voertuigen, van twee typen standaard catalogus-items van leverancier Metallbau Emmeln, te weten een klassieke auto (dertien stuks) en een ouderwetse pick-uptruck (vijf in totaal). In de auto's zitten vier personen droog, in de pick-ups alleen de voorste twee bestuurders; achterin zit je in de open lucht. Ze zijn uitgevoerd in polyester met verschillende kleuren en elk is door de Efteling specifiek aangekleed naar het beroep van de eigenaar. Dit komt terug in het opschrift met bedrijfslogo, attributen die achterin liggen en er is ook een verwijzing te ontcijferen uit het nummerbord.

De voertuigen
Foto Nummer(bord) Type Kleur Opschrift
Efteling Veldwacht B03-FJE-01 auto blauw Efteling Veldwacht
Efteling Brandweer T4-TU-T4-02 auto rood Efteling Brandweer
Kleermakerij Steekje Los KN-00P-03 auto geel kleermakerij
Steekje Los
De Groene Vinger hoveniersbedrijf BL0-3M-04 auto groen De Groene Vinger
hoveniersbedrijf
Banketbakkerij De Kletskoek K03-KJ3-05 auto geel banketbakkerij
De Kletskoek
't Hoogste Woord boekhandel ST4M+T-06 auto beige 't Hoogste Woord
boekhandel
Slagerij 't Gewassen Varken KN0R-RR-07 auto blauw slagerij
't Gewassen Varken
De Hoge Noot pianostemmerij D0-R3-M1-08 auto blauw De Hoge Noot
pianostemmerij
Den Gebroken Klomp klompenmakerij sinds 1725 Z44-GS3L-09 auto rood Den Gebroken Klomp
klompenmakerij sinds 1725
Kannen en Kruiken pottenbakkerij P0T-P4N-10 auto geel Kannen en Kruiken
pottenbakkerij
Melkboer De Bonte Koe M03-M03-11 auto groen melkboer
de Bonte Koe
De Bijzaak imkerij sinds 1886 BZZ-ZZZ-12 auto geel de Bijzaak
imkerij sinds 1886
Klaas Knipper barbier H4R-1G-13 auto beige Klaas Knipper
barbier
Kant noch wal scheepsbouwer L4ND-R07-14 pick-up rood Kant noch wal
scheepsbouwer
De Halve Zool schoenmakerij V3T-3RS-15 pick-up geel De Halve Zool
Schoenmakerij
't Hete Hangijzer smederij HA-M3R-16 pick-up blauw 't Hete Hangijzer
Smederij
't Brabants Kwartiertje klokkenmakerij T1K-T0K-17 pick-up beige 't Brabants Kwartiertje
klokkenmakerij
sinds 1897 om kwart over 7
Smickel & Smul fabriek in suykerwaer SM1-CK3L-18 pick-up geel Smickel & Smul
fabriek in suykerwaer, est. 1835



De muziek tijdens de rit

In de voertuigen is tijdens de rit muziek te horen van René Merkelbach en maakt de motor een ronkend en pruttelend geluid. Het voertuig maakt daarbij ook lichte schokkende bewegingen. Elke bestuurder en passagier kan de claxon doen afgaan, die klinkt als een korte schelle toeter.

De rit

Oproep om niet te claxonneren

De rit duurt in principe krap vier minuten en voert bezoekers langs allerhande grasveldjes, bloemperken, heuveltjes en tamelijk willekeurig rondgestrooide landbouwwerktuigen. De auto's rijden niet op een constante snelheid. Bij de verschillende interactieve elementen langs de baan wordt er langzamer gereden om de bezoekers te laten toeteren en het effect daarvan te aanschouwen.

Na vertrek uit het stationsgebouw neem je enkele bochten op de route die voert door het groen. Op ongeveer één derde van de route rijd je achterlangs een boerderijschuur, waarna je wat hazen in de berm tegenkomt.

Vervolgens keer je via een lus langs het stationsgebouw terug door deze schuur, die vol ligt met stoffige spullen. Hier vind je ook een grote houten dorsmachine van Ködel & Böhm, een Duitse fabrikant van dorsmachines (via diverse overnames nu onderdeel van Deutz-Fahr[2]); op de machine zitten wat kippen die je met je claxon kunt activeren.

Je steekt een brug over en neemt een heel ruimte bocht van 180 graden tussen hoge beukenhagen door, om vervolgens weer zo'n zelfde brug te nemen. Dan kom je weer nabij het schuurtje een oude T-Ford tegen, een van de voertuigen van de oorspronkelijke Tuffer. Die is hier duidelijk gestrand gezien de sporen in de berm en de rookontwikkeling bij het voertuig, en ook hierop bevinden zich kippen die je in beweging kunt krijgen. Snel daarna kom je ook nog een boerenkar tegen met daarop melkbussen en meer van deze dieren.

De vogelverschrikker in de lus

Aan het einde van de rit rij je nog tweemaal door een ander, behoorlijk kaal gebouw gevolgd door een lange lus vlak aan het Ruigrijkplein. Vaak is dit ook plek waar je als bezoeker de meeste tijd in de attractie doorbrengt, aangezien er aan het eind van het traject nogal eens een ophoping van autootjes ontstaat. Midden in de grote lus bevindt zich een vogelverschrikker waarop zich kippen genesteld hebben.

Na het parcours te hebben afgelegd keren de autootjes weer terug naar het perron, waar een parkmedewerker de bezoekers laat uitstappen.

Geschiedenis

Ontwerp en ontwikkeling

Areaal Oost in 1982. Waar twee jaar later d'Oude Tuffer zou verrijzen lag nog slechts een grasveld

Op het voormalige parkeerterrein Oost werden in 1981 de Python, de Game Gallery, De Kurketrekker en In den Spreeuwpot geopend, gevolgd door de Halve Maen het jaar erop. Het nieuwe areaal bestond verder uit restanten van het oude parkeerterrein. Ontwerper Henny Knoet ging zich bezighouden met de inrichting van het nieuwe parkdeel, zoals bloemperken en straatmeubilair. Er werd een hoekje gecreëerd voor de radiografisch bestuurbare bootjes die van de Vonderplas naar hier verhuisden en Polka Marina, een koggenmolen naar ontwerp van Ton van de Ven, werd centraal op het nieuwe plein geplaatst.

Er bleef nog een hoekje van het plein over waar een oldtimer-baan met een vastgestelde lengte in moest komen. Dit werd D'Oude Tuffer, een echte van-de-plank-attractie, oorspronkelijk afkomstig uit de catalogus van fabrikant MACK Rides. Ze is een variant op de vele soortgelijke oldtimer-banen die wereldwijd in talloze parken te vinden zijn, sinds William F. Mangels in het tweede decennium van de twintigste eeuw de 'coney-car' voor Coney Island ontwikkelde. In dit attractietype worden autootjes middels een sleepcontact (ook wel bekend van modelspoorbanen) langs een smalle metalen rail geleid.

Afbeelding van D'Oude Tuffer in een reclamekrantje van de Efteling, uit 1984

Knoet was verantwoordelijk voor een groot deel van de inrichting van de attractie en bedacht de laatste lus die over het plein leidt. Niet alle ideeën van Knoet werden echter uitgevoerd. Een schuur waar de Tuffers dwars doorheen zouden rijden, waarbij kakelende kippen voor je auto uit zouden stuiven, is (toen) niet gerealiseerd; de kakelende kippen kwamen wel terecht op een cartoony reclameafbeelding voor de Tuffers en zouden zich 35 jaar later revancheren. Knoet ontwierp ook een stationsgebouw, maar er werd de voorkeur gegeven aan het ontwerp van Ton van de Ven.[3]

D'Oude Tuffer werd geopend op de eerste dag van het seizoen 1984, 14 april. Die dag gingen Carnaval Festival en Polka Marina eveneens open voor publiek, waarmee de jongste bezoekertjes van het park in één klap van drie zeer kindvriendelijke attracties werden voorzien. D'Oude Tuffer en Polka Marina werden bewust aan het Oosterpark toegevoegd, dat tot op dat moment werd gedomineerd door attracties voor de oudere jeugd. Op die manier probeerde men wat meer evenwicht in het attractie-aanbod van dit deel van het park te brengen.[4]

De oorspronkelijke attractie (1984-2019)

Onride van Eftelwesley (2016)

De oorspronkelijke versie van De Oude Tufferbaan volgde hetzelfde parcours als het huidige. De eerste versie had echter geen interactieve elementen langs het traject, er was geen claxon aanwezig in de auto's en was er geen muziek te horen tijdens de rit. Het transportsysteem bestond uit zeventien constructief identieke T-Fords met elektrische motoren. Deze waren uitgevoerd in de drie verschillende primaire kleuren (geel, rood en blauw), die met een snelheid van 6,5 kilometer per uur het parcours van zo'n 580 meter lang aflegden. De T-Fords waren een stuk hoger en ruimer dan de huidige auto's en trucks.

Een bord dat vroeger in de wachtrij te vinden was

Een belangrijk element van de originele attractie was de mogelijkheid om de voertuigen ook daadwerkelijk te besturen: het stuur voorin de T-Fords had een, zij het minimale, invloed op de rit die de auto aflegde. Stuurde je niet goed mee, dan werd de rit hortend en stotend en de banden gingen slippen. De baan was zo ontworpen dat het stuur in sommige bochten werd gecorrigeerd en tegensturen weinig zin had. Voor een groot deel van het bestaan van de attractie wees een opvallend dwingend gebodsbord in het stationsgebouw er (wellicht dus grotendeels ludiek) op dat men absoluut zelf moet sturen. Daarnaast hing er een andere waarschuwing (VEILIGHEID VOOR ALLES!), waarop te lezen viel dat men met minimaal 2 personen plaats moet nemen in een voertuig en moet blijven zitten bij storing. Ook op het perron waarschuwde een bord met koeienletters voor het zelf moeten sturen. Deze borden werden in 2017 verwijderd; daarvoor in de plaats kwam een meer bescheiden bord op het perron met de tekst "Let op! Je moet zelf sturen." De boodschap stond er ook in drie andere talen op.

De oorspronkelijke voertuigen

Een gele Tuffer voert door het landschap

De T-Fords zijn gemodelleerd naar de beroemde auto van Henry Ford, zijn Model T, dat een van de eerste massa-geproduceerde auto's was. Ze hadden elektrische motoren en waren er in drie verschillende primaire kleuren (geel, rood en blauw). Van de zeventien oorspronkelijke auto's waren er vlak voor de vernieuwing van 2019 nog twaalf operationeel. In het midden van het bloemperk bij de halve rotonde aan het einde van de rit stond in de laatste jaren een blauwe Tuffer.

  • 1 (geel)
  • 2 (rood)
  • 3 (rood)
  • 4 (geel)
  • 5 (geel)
  • 6 (geel)
  • 7 (rood)
  • 10 (geel)
  • 11 (geel)
  • 13 (rood)
  • 15 (blauw)
  • 16 (blauw)

Latere aanpassingen

Langlaufen op het Tufferparcours

In 1998 werd de attractie extra beveiligd met kettingen en ijzeren staven langs de portieren, camerabewaking en een omroepinstallatie. In 2001 werden er op de drie passagiersplaatsen van alle tuffers nepsturen gemonteerd, waarschijnlijk om de allerkleinste bezoekers ook een rij-ervaring te gunnen.

In de Winter Efteling van 2002-2003 transformeerde D'Oude Tuffer in Langlaufbaan ’t Hijgend Hert, tegenwoordig in de winterperiode te vinden op het parcours van het Kinderspoor.

D'Oude Tuffer werd in november 2009 voorzien van nieuwe rails

Voor aanvang van seizoen 2006 kregen de bruggen een railing. In de herfst van 2009 werd D'Oude Tuffer door het Bredase bedrijf ETW voorzien van nieuwe rails.

Vernieuwing 2019

Schets vernieuwde Tuffer

Op 23 juli 2018 berichtte nieuwssite Looopings dat er voor 2019 een grote renovatie van de attractie op de planning stond. Veel T-Fords hadden het na 35 jaar dienst en de nodige revisies inmiddels toch begeven, waardoor de capaciteit van de attractie fors was afgenomen.[5]

Voor de renovatie van de attractie zouden het station en de overige gebouwen van de attractie blijven staan en het betonnen parcours behouden blijven. Het ritsysteem en de voertuigen werden echter geheel vervangen. De rit werd tevens meer aangekleed dan voorheen.

Ondanks dat de Efteling net met MACK Rides goede zaken had gedaan – het bestellen van achtbaan Max & Moritz – koos men niet opnieuw voor Mack voor de Nieuwe Tuffer. In plaats daarvan wendde men zich tot het Noordduitse Metallbau Emmeln. Niet toevallig werd in dezelfde periode ook het ritsysteem van nieuw te bouwen sprookje De Zes Zwanen bij dat bedrijf besteld.

Naast een nieuw ritsysteem leverde Metallbau ook nieuwe voertuigen voor de baan. Deze zijn nu niet meer identiek maar van verschillende soorten: twaalf klassieke voertuigen en vijf pick-uptrucks. Deze catalogus-items werden gebouwd door het bedrijf, maar door de Efteling verder aangekleed om ze allemaal een eigen karakter te geven. Waar er voorheen geen muziek klonk in de attractie, is nu elke auto voorzien van hetzelfde deuntje van de hand van huiscomponist René Merkelbach. Ook is de rit nu aangekleed met vier interactieve boerderij-elementen, die je activeert met de claxon in je wagentje. De aankleding van de wagens en de interactieve elementen werden ontworpen door Karel Willemen, waarmee toch nog een deel van de oorspronkelijk door Knoet bedachte (pluimvee-)effecten gerealiseerd werden.

Een deel van de wachtrij werd aangepast en verlegd, om te voorkomen dat er een rij op het plein voor de attractie ontstaat, iets dat in het verleden vaak voor een rommelige mensenmassa bij de attractie zorgde. Bij het instappen kan er nu in twee auto's tegelijk worden ingestapt, en de hekjes voor het instappen openen automatisch. Om voldoende ruimte tussen de voertuigen te houden, vertrekt de eerste auto eerder dan de tweede auto. Het stoplicht aan het begin van het parcours werd verwijderd. Stroomkasten langs de baan zijn nu gecamoufleerd met kisten.

Op 19 april 2019 opende de geheel vernieuwde Oude Tuffer weer voor het publiek. De opening werd verricht door een kandidaat van het tv-programma De Slechtste Chauffeur van Nederland.

Wetenswaardigheden

Het Oude Tuffer-rijbewijs uit 1993
Het nieuwere Tuffer-rijbewijs
  • Tussen 1993 en 1997 werden er speciale rijbewijzen uitgedeeld aan bezoekertjes van de attractie. Ter gelegenheid van het vijftigjarige bestaan van het park in 2002 keerde dit gebruik voor heel eventjes terug. Ook na de heropening in 2019 werden ze uitgedeeld, alhoewel de foto's erin nog van de oude attractie waren.
  • De attractie sloot jarenlang zodra de zon onder was, maar niet alleen om te voorkomen dat jongelui halverwege de rit in de donkere bosjes langs het traject glippen! De autootjes blijven middels sensoren op een vaste afstand van elkaar en wanneer het te donker is kunnen de wagens elkaar niet meer 'zien'. Vanaf 2014 is dit ondervangen door de baan op de zomeravonden te verlichten.
  • In het Engels wordt deze Eftelingattractie soms "Tin Lizzies" genoemd: een bekende bijnaam voor de T-Fords.
  • In maart 2010 waren er op een T-Ford die ter decoratie in de laatste lus van het parcours stond gedurende korte tijd bordjes te vinden met de tekst 'Mari 25 jaar Efteling': een verwijzing naar een jubilaris in het team van de Technische Dienst.
Verwijzingen
  1. De Arbeiderspers: 'De Efteling groeit door', 14 april 1984
  2. deutz-fahr.com
  3. Eftelist: 'Uit de gesprekken met Eftelist: Henny Knoet', 8 oktober 2013
  4. Henk vanden Diepstraten: De Efteling/Kroniek van een Sprookje (2002), Tirion, pag. 133
  5. Looopings: 'Enorme renovatie voor oude Efteling-attractie', 23 juli 2018