Pegasus
Pegasusnachtfoto.jpg
De Pegasus bij nacht, geheel uitgelicht. Voor de komst van de Vliegende Hollander weerspiegelde de houten rollercoaster prachtig in het stille water van de Kanovijver.
Locatie Ruigrijk
Type Houten achtbaan
Bouwer Dinn / Intamin
Ontwerp Curtis D. Summers / Arrow
Geopend 1 juli 1991
Gesloten 19 juni 2009
Muziek (Fifties) popmuziek
Hoogste snelheid 55 km/h
Hoogste punt 20 meter
Baanlengte 492 meter
Langste daling 12,5 meter
Ritduur 1:43 minuten
G-krachten 3.45 +
Aantal inversies 0
Aantal treinen 2 treinen met 5 coaches
Capaciteit 1100 per uur
Opgevolgd door Joris en de Draak
Attracties

De Pegasus was een houten achtbaan in Ruigrijk, geopend in 1991 aan de rand van de Kanovijver, op de plek waar nu Joris en de Draak ligt. De beroemde achtbaanontwerper Curtis D. Summers ontwierp een echte familieachtbaan die qua baanverloop nergens extreem werd maar niettemin spannend en vermakelijk was. De Pegasus was afgezien van de naam verder niet aangekleed in een specifiek thema.

De baan werd in de zomer van 2009 gesloopt vanwege het afnemende comfort en de stijgende onderhoudskosten van de baan. Op 1 juli 2010 opende de 'vervanger', Joris en de Draak.

Omschrijving

Pegasus 1991-2009

Wie tussen 1991 en 2009 het asfaltpad onder de kurkentrekkers van de Python door nam, of vanaf Fata Morgana, achter de Piraña om, richting het Ruigrijk liep, kwam bij een kleine houten meandering in de buitenlucht. De baan zelf was grotendeels verstopt achter het groen, maar was prima zichtbaar vanaf de (voormalige) Kanovijver. Het station bestond uit een houten gebouw op lange palen met een kleine toren. Op het perron klonken classic rocknummers, een overblijfsel van het "fifties"-thema van het openingsjaar van de attractie.

De eerste afdaling op de Pegaus.

De Pegasus had twee groene treintjes, met ieder vijf karretjes, waarin tot twintig passagiers plaats konden meenemen voor een achtbaanritje dat ongeveer 85 seconden duurde. De 492 meter lange baan strekte zich uit langs de oostkant van de Kanovijver. Nadat het treintje 16 meter omhoog was gegaan kwam een eerste grote val van 12 en een halve meter. Net voor de bocht die daarop volgde haalde de Pegasus zijn maximumsnelheid van 55 kilometer per uur. Na vier bochten, negen stijgingen en acht dalingen arriveert het treintje in het station. Tot de komst van De Vliegende Hollander kon het station via een lange houten brug over de Kanovijver weer worden verlaten, waarbij men uitkwam bij het horecapunt De Kurketrekker. In de laatste jaren van de houten achtbaan was de uitgang te vinden bij het terras van De Kombuys.

De hele constructie werd ontworpen door Curtis Summers voor de Amerikaanse achtbaanbouwer Arrow en gebouwd door Dinn Corp en Intamin. De baan was, net als Joris en de Draak, gemaakt van Canadees yellow pine-hout. Ook het station, de meandering voor de wachtrij en de loopbrug aan de uitgang waren van hout. Om de constructie toch extra stevig te maken waren op sommige plekken metalen steunbalken gemonteerd, die bruin geschilderd waren om niet op te vallen. De capaciteit van de attractie was op drukke dagen, wanneer beide treinen reden, met ongeveer 1100 personen per uur niet zo groot. Het kwam dan ook vaak voor dat er snel een lange rij ontstond bij de Pegasus.

Geschiedenis

De Pegasus was één van de eerste houten achtbanen in Europa en de allereerste van de Benelux.

Plannen voor een houten achtbaan

De Pegasus in aanbouw
De Pegasus in aanbouw
Fundament en opbouw
Bouwbord bij de attractie
Bouwplaats gezien vanuit de Python

Omdat Eurodisney in 1992 zou openen in Parijs wilde de Efteling nog snel een attractie aan het aanbod van 1991 toevoegen om zo de concurrentie voor te zijn. Er werd gekeken naar een locatie aan de Kanovijver, vlak naast de Python. In het midden van de jaren tachtig wilde men hier de Bob plaatsen, maar vanwege de geluidsoverlast die dat zou opleveren werd toen toch uitgeweken naar een locatie die meer centraal in het park lag.

Voor seizoen 1991 wilde de Efteling een kleine stalen achtbaan plaatsen van de familie Zierer, maar Lex Lemmens zag veel meer in een houten achtbaan, omdat het park zo'n attractie nog niet had. Directeur Paul Beck was het eens met het principe, maar dacht niet dat het qua kosten, levertijd of geluidsoverlast haalbaar zou zijn. Lemmens heeft toen de vermaarde coasterontwerper Curtis D. Summers gevraagd die hem garandeerde een baan te kunnen ontwerpen die aan al die voorwaarden kon voldoen.[1]

Het logo van de achtbaan, ontworpen door Ton van de Ven.

De Pegasus wordt dus gebouwd als een kleinere, zogeheten 'infill'-attractie. Het is opmerkelijk dat men in die tijd, wanneer er vrijwel uitsluitend rijk gethematiseerde attracties ontwikkeld worden als Fata Morgana, de Pagode, het Volk van Laaf en het op dat moment in aanbouw zijnde Droomvlucht, een achtbaan opent waar nog geen plank voor gedecoreerd wordt. Ton van de Ven ontwerpt enkel een logo dat boven de entree van de wachtrij te vinden is. In een interview vlak voor de opening legt Lemmens uit dat een houten achtbaan al nostalgisch genoeg van zichzelf is:

Een houten achtbaan is de oervorm van alle achtbanen. Het is een voornamelijk Amerikaans fenomeen, dat de ware liefhebbers, de échte achtbaankenners, het ultieme rijgevoel geeft dat tot in de botten merkbaar is.

De opdracht voor het ontwerpen van een houten achtbaan wordt in november 1990 gegeven aan Summers, een Amerikaanse achtbaanontwerper met op dat moment bijna vijfentwintig jaar ervaring en de langste staat van dienst als het om het ontwerpen van houten achtbanen gaat. Doordat de opdracht voor de Pegasus zo laat gegeven wordt lijkt een opening aan het begin van het volgend seizoen al bij voorbaat ondoenlijk. Zowel Lemmens als Summers hebben in eerste instantie een enorm gevaarte in gedachte, maar de Efteling besluit dat de attractie voor het hele gezin toegankelijk moet zijn en qua afmeting niet teveel plek moet innemen.

Een andere belangrijke eis is het aantal decibel dat geproduceerd wordt door de karretjes in de baan. Om het geluidsniveau zo laag mogelijk te houden wordt er gekozen voor het gebruik van kunststof wielen in plaats van metalen. Helaas zitten daar nadelen aan - De Pegasus schudt veel harder dan andere woodies, wat vooral merkbaar is in de bochten; omdat kunststof tijdens de rit meer wrijving oplevert dan metaal wordt de baan hoger en langer dan gepland. Desondanks is het formaat van de Pegasus klein genoeg om de attractie als een echte familieachtbaan te kunnen presenteren en zo een andere doelgroep te bereiken dan de naastgelegen Python.

De baan bevat geen bloedstollende onderdelen, maar bestaat voornamelijk uit camelbacks voor de acceleratie. Om de baan toch nog speciaal te maken worden er enkele geintjes in de lay-out van de baan gestopt. Zo is de eerste val maar liefst twaalf en een halve meter, net zo lang als die van de Python, waarna je na een bocht direct weer naar beneden valt. Ook zweef je op twee plekken boven de stoel van de karretje.

De bouw

Tijdens de bouw neemt de druk op het halen van de deadline zo toe dat de achtbaanbouwers van Dinn Corp het bijltje erbij neer gooien en het vliegtuig terug naar huis nemen. Samen met Intamin zoekt de Efteling snel naar andere krachten in Europa die de half opgebouwde constructie kunnen afmaken. Uiteindelijk kan de attractie niet in gebruik genomen worden voor de openingsdag van 1991, maar pas in de zomer, op 1 juli.

De opening

De opening van de Pegasus, honderden kaarsjes drijven op de kanovijver

Het is niet duidelijk of het jaarthema "de Fifties" in 1991 gekozen werd naar aanleiding van de Pegasus, feit is wel dat de attractie prima in het plaatje paste van de Amerikaanse Rock 'n Roll-sfeer.

Op 11 juli zou de Pegasus officieel worden geopend. Door uitloop van een diner kwam men hier pas om 00.30 's nachts aan toe. Robert-Jaap Jansen in de rol van de Griekse oppergod Zeus had met een 'donderpresentatie' de attractie voor geopend verklaard. Het eerste ritje werd gemaakt door president-commissaris Ben van Dommelen en roddeljournalist Henk van der Meyden. De eerste rit stokte gelijk op het hoogste punt en er was geen beweging in te krijgen. Terwijl de heren vast zaten in hun karretje brak een geweldig onweer los. Uiteindelijk konden ze geheel doorweekt de attractie te voet verlaten.[2]

In september van dat jaar kwamen de achtbaanliefhebbersclub 'American Coaster Enthusiasts' de baan testen, op uitnodiging van Lex Lemmens. Ze vonden het een 'prima baan'.

Aanpassingen

De Pegasus bij de Kanovijver, 1991

Aan het begin van seizoen 1998 had de Pegasus een nieuwe geluidsinstallatie en een nieuwe beregeningsinstallatie voor het hout, voor in hete zomers. In 2005 kregen de karretjes nog nieuwe beugels en er werd een nieuwe rem in de baan geplaatst, vlak voor de laatste bocht, om zo het comfort te verhogen.

Met de Vliegende Hollander op komst werd in 2005 de uitgang van de Pegasus een stukje verplaatst en werd er een dam opgeworpen in de Kanovijver, waar de palen van de Pegasus in stonden. Hierdoor verdween de fotogenieke reflectie van de attractie in de waterspiegel.

De sloop

Begin seizoen 2009 duiken de eerste geruchten op dat de Pegasus kampt met houtrot en dat de attractie in ieder geval een hoop onderhoud vergt. Toch is het vrij onverwacht dat in een artikel in het Brabants Dagblad op 14 april van dat jaar de Efteling openlijk aangeeft dat ze zoekt naar een alternatief voor de attractie.[3] Later sluit de baan en wordt een bord voor de entree geplaatst met de wat vage tekst 'De Efteling werkt hier aan haar toekomst'. Op 19 juni wordt officieel het besluit genomen voor de sloop van de attractie[4] en wordt gekeken naar mogelijke alternatieven. Al op 18 juli wordt Joris en de Draak groots aangekondigd als vervanger voor de attractie en nog dezelfde week wordt de sloopvergunning voor de Pegasus aangevraagd. Een week later begint men met de eerste sloopwerkzaamheden met het afbreken van de hekken en paden rondom de attractie. Midden augustus begint te sloop van de baan zelf en in september is er bijzonder weinig van de Pegasus over. Het is de grootste attractie die gesloopt is in de geschiedenis van de Efteling.

De houten balken waaruit de baan was opgebouwd worden in blokjes gezaagd van 10 cm lang en voorzien van een opdruk met het logo en de tekst Pegasus - 1991 e 2009. Deze blokjes worden vervolgens voor 5 euro per stuk te koop aangeboden in Het Valies, inclusief echtheidscertificaat en een code waarin een rit in Joris en de Draak gewonnen kan worden; de opbrengst komt ten goede aan Villa Pardoes.

Kritiek

Achter de Pegasus stond een bord waarop werd gewaarschuwd voor bosbrandgevaar.

De Pegasus is nooit echt het lievelingetje geweest van de bezoekers, noch de liefhebbers.[5] De baan stond destijds bekend als een familiebaan en was daarom vooral populair bij gezinnen met jonge kinderen. Veel kleuters hebben hun eerste achtbaanritje te danken aan de Pegasus. De concurrentie werd eind jaren nul echter groter. Veel parken in de nabije omgeving (waaronder Warner Bros. Movie World, Six Flags Holland en Toverland) bouwden houten achtbanen die veel spectaculairder en grootser van opzet waren dan dan de Efteling-baan, waarbij de Pegasus al snel het onderspit delfde.

Ook initiatiefnemer Lex Lemmens had de Pegasus graag anders gezien. "Natuurlijk had ik Pegasus liever veel groter gewild. Een échte grote, spectaculaire houten coaster zou nog steeds in de Efteling passen." vertelt hij aan Eftelist in 2008. Die wens voor een meer spectaculaire baan kwam twee jaar later alsnog uit.

Een ander kritisch punt was de laatste bocht in de baan. Deze werd met zoveel snelheid binnengereden dat inzittenden met een behoorlijke klap tegen de zijkant van het bankje gedrukt werden, wat vooral bij bezoekers die alleen op de tweezitsbank zaten met een gesloten beugel naast zich blauwe plekken kon opleveren. In 2005 werd geprobeerd het euvel te verhelpen met een extra rem in de baan, vlak voor de camelback voor de laatste bocht, maar het mocht weinig baten.

Mythe

De naam en niets dan de naam van de attractie is gebaseerd op de Griekse mythe over de Pegasos (Πήγασος), het gevleugelde paard. Hij ontstond uit de liefde tussen Medusa en Poseidon, toen die eerste door Perseus gedood werd. Oppergod Zeus zette hem in om donder en bliksem vanaf de berg Olympos naar beneden te transporteren.


Verwijzingen
  1. Eftelist: 'Over dertig jaar toewijding en vakmanschap', 7 september 2008
  2. Henk vanden Diepstraten: 'De Efteling/Kroniek van een Sprookje' (2002), Tirion
  3. Brabants Dagblad: 'Efteling onderzoekt toekomst Pegasus', 14 april 2009
  4. Pegasus gesloten, bericht op Wondernet, 19 juni 2009
  5. Roel op Wonderchat: 'Fuck de Pegasus!', 29 oktober 2000