PandaDroom
LogoPandaDroom.jpg
Het logo van PandaDroom
Locatie Anderrijk
Type 3D-bioscoop
Bouwer Efteling, Joop van den Heuvel, Jora Vision
Ontwerp Marieke van Doorn, Karel Willemen, Sergej Karnet, Piet De Koninck en kort ook Michel den Dulk
Geopend 28 maart 2002
Thema Natuur, klimaat
Muziek René Merkelbach
Figuren 5 (in de Dierenwereld)
Kosten € 23 miljoen (waarvan € 7 miljoen door het WNF)
Ritduur 10 minuten
Capaciteit 1200 bezoekers per rit
Attracties

PandaDroom (in Engelstalige communicatie PandaVision genoemd) is een 3D-bioscoop aan de Pardoes Promenade in het Anderrijk die in 2002 werd geopend voor publiek. De attractie vertoont een film die de mooie kanten van de natuur en de menselijke bedreigingen laat zien en werd gerealiseerd in samenwerking met het Wereld Natuur Fonds.

Omschrijving

De in- en uitgang van PandaDroom liggen aan het Spookslotplein. Vóór de komst van de attractie had het Spookslot het plein voor zichzelf, wat een bijzonder sfeervol beeld opleverde. Met de komst van PandaDroom vinden we aan rechterzijde twee grote rotsen, die van een afstandje bekeken twee leeuwenkoppen vormen.

Wandelwoud

Wachttijd vanaf hier

Tussen deze rotsen doorlopend betreden we het wachtgedeelte: een pad dat zich slingerend en weg baant door een uitbundig groene omgeving. Onderweg passeren we een aantal landschapselementen: een brede rots met daarop de naam van de attractie, een te beklimmen zeeschildpad en een fontein met een olifantenkop. Ook passeren we met regelmaat een vogelhuisje met een klok die aftelt tot de aanvang van de volgende voorstelling. Er is een plaquette aangebracht die herinnert aan de opening door Prins Bernhard:

Plaquette prins Bernhard

PandaDroom
is op 19 juni 2002 officieel geopend
door Zijne Koninklijke Hoogheid
Prins Bernhard der Nederlanden,
President van het Wereld Natuur Fonds.

Van de wachtrij werd bij de bouw van PandaDroom door de Efteling gezegd dat deze enkele jaren nodig zou hebben om tot wasdom te komen. Nu de attractie er meer dan een decennium staat kunnen we bevestigen dat het inderdaad een dichtbegroeide, natuurlijk aandoend gebied is geworden. Na een bruggetje over een nevelig vennetje komen we bij een grot onder een waterval. Als de show begint krijgen we hier ieder een 3D-bril uitgedeeld en betreden we via een tourniquet de preshow: de Wondergrot.

Wondergrot

Zie voor het hoofdartikel over dit onderwerp: Wondergrot

In de Wondergrot

De Wondergrot is de voorshow van PandaDroom. De grot heeft een onderaards, donker thema met uitstekende wortels en een notoir gebrek aan zitgelegenheid. De bezoeker verblijft hier een kwartier en wordt in de stemming gebracht voor de hoofdshow door middel van op drie grote schermen geprojecteerde beelden van de schoonheid van het dierenwereld en instructies over de gedragsregels tijdens de film. De preshow eindigt met een filmpje over een Pandabeer die de contemporaire bedreigingen van dit natuurschoon waarneemt: de opmaat tot de film in de volgende ruimte: de Wereldreis.

Wereldreis

Zie voor het hoofdartikel over dit onderwerp: Wereldreis

Pas in deze ruimte heeft u uw brilletje nodig
De bioscoopzaal

De Wereldreis is de hoofdshow van de attractie: een bioscoop waar de 3D-film geprojecteerd wordt. Hier zet men dan ook de eerder verstrekte 3D-brilletjes op. Soms wordt er ook gesproken over een 4D-film, omdat er in de zaal zelf effecten zijn ingebouwd die andere zintuigen dan de ogen en oren prikkelen, zoals sproeiend water en verzakkende banken.

De film voert de bezoeker langs drie ecosystemen waar alles mooi en gezellig lijkt te zijn: ijsberen op de noordpool, diepzeeleven en apen in een oerwoud, vandaar de naam Wereldreis. De gezelligheid wordt in elk van de gevallen echter doorbroken door een door de mens veroorzaakt ongerief: smeltende ijskappen op de noordpool, sleepnetten op de zeebodem en houtkap in het oerwoud. Aan het eind zien we de panda uit de voorshow oproept om hem te helpen de aarde te redden. De film is ten einde en de bezoekers verlaten de zaal richting de post-show: de Dierenwereld. Daar worden de 3D-brillen weer ingenomen.

Dierenwereld

Zie voor het hoofdartikel over dit onderwerp: Dierenwereld

Aardse tonen in de Dierenwereld

De Dierenwereld of educatieruimte is de postshow van PandaDroom. Het zware thema van de hoofdshow is hier weer verlaten en met name de jeugd kan zich hier uitleven op diverse activiteiten in het natuurthema. Aan de randen zijn op beeldschermen interactieve spellen te spelen. Ook kan men zich hier inschrijven als donateur van het Wereld Natuur Fonds: bij de Jeep en junglehut zijn inschrijfformulieren te vinden, en op drukkere dagen ook een WNF-medewerker die informatie kan verstrekken.

In deze ruimte vinden we ook de vier animatronics van de attractie: de panda, ijsbeer en aap uit de attractie, en een leeuw die verder niet in de attractie te vinden is. Deze animatronics staan hoog opgesteld en springen daardoor niet bijzonder in het oog.

De ruimte loopt over in souvenirwinkel Panda en restaurant Octopus. Via deze kan men de attractie verlaten en komt men respectievelijk terug op het Spookslotplein of op de Pardoes Promenade.

Geschiedenis

Aanloop en ontwerp

Alternatieve attractielogo's voor de attractie met de letterlijke betekenis van de naam centraal

De aanloop tot PandaDroom begint in 1999, als het WNF-programma Ranger Report wordt opgenomen in de Efteling. De samenwerking met WNF bevalt beide partijen goed. De directie van WNF is op zoek naar een manier om hun boodschap van natuurbescherming via andere media onder de aandacht te brengen: de traditionele brief en tv-spot nemen in effectiviteit af. Men denkt aan een eigen attractie, en bereist pretparken wereldwijd om zich te oriënteren. Na een bezoek aan It's tough to be a bug in Disney's Animal Kingdom in Florida hebben ze besloten dat een 3D-bioscoop het zal worden.

Ondertussen kwam voor de Efteling het jublileumjaar 2002 met rasse schreden dichterbij. Ton van de Ven was op dat moment druk met het Efteling Theater, dus er werd overwogen dan maar een catalogusattractie te bestellen om nog iets te hebben bij de vijftigste verjaardag van het park. Op dat moment klopt het WNF aan bij de Efteling met hun idee van de 3D-bioscoop. De Efteling aanvaardt het maar al te graag: een meebetalende partner (het WNF betaalt 7 miljoen, de Efteling 16 miljoen euro) en een op maat ontwikkelde attractie voor het jubileumjaar, dat heeft het park wel oren naar!

In tegenstelling tot voorheen ging een team van ontwerpers aan de slag. Dit team stond onder leiding van nieuwkomer Marieke van Doorn en bevatte daarnaast onder andere Karel Willemen, Sergej Karnet, Piet De Koninck en Michel den Dulk. Deze laatste wordt na conflicten over de stijl al na enkele maanden van het project afgehaald. Een stijl die al in de aanloop ook door de Efteling zelf wordt gekarakteriseerd als een breuk met het Pieckse en Venneriaanse. Volgens Van Doorn is dit het meest Eftelingse wat je zou kunnen krijgen als je samenwerkt met een externe partner.

Bouw en opening

Het bouwbord in 2001
Het terrein in januari 2002
PandaDroom gepland naast Droomvlucht

Als locatie wordt gedacht aan de ruimte tussen Droomvlucht en Villa Volta (de huidige locatie van Raveleijn), die vrijgekomen is na het afbreken van Ingang West. Hoofdontwerpster Marieke van Doorn maakt voor deze locatie een aantal ontwerpen.

Uiteindelijk kiest de Efteling voor het terrein tussen Bob en Pardoes Promenade. Op deze plek waren ooit de tennisbanen te vinden, echter, die waren al een kleine twintig jaar eerder verdwenen waardoor hier een bosrijk stukje park was ontstaan. Sinds 1999 had de Efteling nog concrete plannen om op deze plek het Efteling Theater te bouwen, maar uiteindelijk is begin 2001 gekozen om het theater aan de andere kant van de Vonderplas te plaatsen en tegelijkertijd de bouw van PandaDroom op deze locatie te starten.

Op 28 maart 2002 opent de attractie voor publiek.

Na de opening wordt nog flink gesleuteld aan de attractie. Volgens projectmanager Erik van den Brand was de attractie op 28 maart nog maar 'voor 60 procent klaar'. Zo zijn de vallende boom en waterspettereffecten in de hoofdshow pas in april operationeel. Op 4 juli wordt door twee minderjarige onverlaten brand gesticht in de toiletten: een handdoekrol wordt aangestoken hetgeen leidt tot 20.000 euro schade. De attractie blijft een etmaal gesloten om de schade te herstellen.

De officiële opening vindt plaats op 19 juni 2002. Het is Prins Bernhard, president van het Wereld Natuur Fonds, die de handeling verricht door een ballon op te laten. Aansluitend lieten kinderen nog eens duizend ballonnen met 'dierendromen' de lucht in - verwijzend naar de nog duizend in het wild levende reuzenpanda's.

Latere ontwikkelingen

Ontwerp gethematiseerde afvalcontainers in de wachtrij, door Léon Weeterings (2006)

Het groene dak van de attractie krijgt in oktober 2002 een lichtere kleur, om zo minder af te steken bij de omgeving. Het effect is niet overtuigend.

In 2003 vinden er een aantal bijschavingen plaats. Een buggystalling wordt gebouwd bij de ingang. In de voorshow komt een animatie van twee apen die de huisregels uitleggen, en het filmpje met de panda is ook aangepast. Ook wordt de muziek van de voor- en hoofdshow vervangen: de originele computerspelachtige muziek van nWave-componist Louis Vyncke wordt geschrapt en vervangen door onder andere het Lied van de Aarde van Irena Filippova en popmuziek.

Opnames in Swamp Studio

Het exterieur aan de Pardoes Promenade-zijde en het interieur van Octopus gaan flink op de schop in 2009. Het mozaïekpatroon wordt vervangen door hoge deuren uit hout en glas. Het restaurant krijgt nieuwe aankleding en een 'front cooking' pasta-assortiment.

De muziek van de attractie krijgt opnieuw een update in februari 2012. Het stuk van Filippova wordt weer geschrapt en René Merkelbach introduceert nieuwe muziek voor zowel de voorshow als de hoofdfilm, die wordt opgenomen bij Swamp Studio in Raamsdonk. Het nummer van Oosterhuis blijft gehandhaafd. Deze kleine update wordt luister bijgezet door een optreden van WNF-ambassadrice Ellen ten Damme.

Ontvangst en kritiek

De reacties na de opening waren gemengd. Met name de 3D-kwaliteiten van de film werden in 2002 geroemd, evenals de groene wachtrij, de eerste meandering-vrije van het park. Ook de totale kwaliteit van afwerking van de attractie kon over het algemeen op goedkeuring rekenen. Desalniettemin was en is er veel kritiek op de attractie.

Thematisering en afwerking

Al sinds de opening klinkt de kritiek dat de thematisering niet past in de Eftelingstijl zoals die tot op dat punt was gedefinieerd door de bestaande attracties. Er lijken geen lijnen te trekken tussen bestaande attracties en sprookjes en de ontwerpen die aan PandaDroom ten grondslag liggen. Hier wordt hoofdontwerper Marieke van Doorn in het bijzonder op aangekeken, mede omdat ze al eerder kleinere ontwerpen voor het park had gemaakt die niet in het Pieckeriaanse en Venneriaanse beeld pasten. Het mozaïekpatroon aan de zijde van de Pardoes Promenade werd gezien als de ultieme uiting van dit stijlenconflict. In 2009 is dit patroon verwijderd en vervangen door een minder uitgesproken gevel.

Afgezien van de stijl van thematisering is er ook veel kritiek op de afwerking van de buitenzijde van het gebouw. Het grote gebouw is midden in het park geplaatst en vanaf alle zijden te aanschouwen, echter, de afwerking aan de Vonderplas-zijde en Steenbok-zijde varieert van matig tot afwezig. Het gebouw wordt vergeleken met een grote bunker of hamburgerdoos die plompverloren in het park is neergezet. Dit is een groot contrast met bijvoorbeeld het Spookslot, dat op eendere wijze centraal in het park staat maar dan ook aan alle zijden is afgewerkt in het thema.

3D-film

Aanvankelijk was men over de film SOS Planet wel te spreken: voor die tijd waren de 3D-effecten vernieuwend en ook de special effects in de zaal misten hun uitwerking niet. De film is echter zeer fragmentarisch: drie ultrakorte opeenvolgende scènes die geen onderling verband hebben. Hierdoor heeft de film een geringe herhalingswaarde en drijft geheel op de gimmick van de speciale effecten.

In recente jaren, met de opkomst van moderne 3D-cinema in de mainstream bioscopen, is de techniek van de film niet bijzonder meer en de houdbaarheid voor de toekomst dus zeer beperkt.

Onttovering

Het Wereld Natuur Fonds is prominent aanwezig bij o.a. de uitgang

Misschien wel het belangrijkste kritiekpunt is de onttovering die de attractie teweeg brengt. Attractieparken zoals de Efteling bieden hun bezoekers een belevingswereld aan waarin de zorgen en problemen van alledag even achterwege blijven. In PandaDroom echter, wordt de bezoeker actief en doelbewust geconfronteerd met problemen in de echte wereld, en niet de minste problemen ook. De film probeert de bezoeker zelfs schuldbewust te maken en aan te zetten tot een bijdrage in het oplossen van deze reële bedreigingen van de aarde. Kortom, de illusie van de zorgenvrije wereld wordt doorbroken: er vindt onttovering plaats.

Ook elders in het park vindt onttovering plaats, bijvoorbeeld in de Stoomtrein die langs de parkeerplaats rijdt. Dit hoeft niet per se een probleem te zijn als dit tijdelijke gevoel weer gecompenseerd wordt. Bij PandaDroom is de insteek juist expliciet om de urgentie van deze wereldproblemen in te prenten, een doelstelling van het WNF die haaks op die van de Efteling staat.

In andere parken

De 3D-film is onder de Engelse naam PandaVision verkocht aan andere Europese pretparken, waaronder Hansa Park, Europa-Park in Duitsland en Liseberg in Zweden.

Founding Partners

Naast de Efteling en het WNF hebben ook vier bedrijven de totstandkoming van de attractie financieel alsmede inhoudelijk gesteund, te weten Essent, CMG (nu: Logica), Heijmans en TBI. Door de Efteling worden deze aangeduid als de founding partners van PandaDroom, en als zodanig vermeld onder andere op de making of-dvd en in de attractie zelf, vlak bij de uitgang.

Onder inhoudelijke steun moet verstaan worden het om niet leveren van diensten waarin het bedrijf gespecialiseerd is, zoals elektra door Essent. Het is de enige attractie in de Efteling waarbij dergelijke bedrijfssponsoring expliciet is vermeld. Het ligt in de lijn der verwachting dat de betreffende bedrijven deze inspanningen voor een WNF-gerelateerde attractie onder filantropie konden schuiven.

Na afloop van het oorspronkelijke tienjarige contract in 2011 is de verplichting tot naamsvermelding vervallen en zijn de bedrijfslogo's dan ook verwijderd uit de attractie.

Zie ook