De Speelwereld[1] is het derde deel van de attractie Fabula. In deze overdekte speeltuin kunnen kinderen naar hartenlust spelen in een omgeving die is ingericht naar de verschillende werelddelen uit de hoofdshow. De ruimte loopt over in het Fabula Restaurant dat bestaat uit de Savannebar en Wereldkeuken. Tussen de speeltoestellen staan tafeltjes en stoelen (in totaal 275 zitplaatsen) waar ouders kunnen plaatsnemen om een versnapering weg te werken.
De Speelwereld bestaat al in ongeveer deze vorm sinds de opening van PandaDroom in 2002 en stond toen bekend als de Dierenwereld.
Inhoud
Onderdelen
Vanuit de bioscoop betreden de bezoekers de Speelwereld via een aflopende trap, vanaf waar een goed overzicht van de wereld gekregen kan worden en bakken staan om de 3D-brillen weer in te leveren. Hier zijn ook al enkele schappen met souvenirs die afgerekend kunnen worden bij de Savannebar verderop.
In het midden van de ruimte beneden staat een enorme lichtgevende bol op een rots, die langzaam van kleur verandert. Eromheen zijn diverse habitats te zien die deels corresponderen met de film:
- De polen met iglo, veel ijs, pinguïns en een animatronic-ijsbeer.
- Een jungle, met dikke stammen en lianen, en als animatronics een orang-oetan en de beer-met-eekhoorn uit de film.
- De onderwaterwereld, met een duikklok, onderwaterplanten en -diertjes zoals zeepaarden en een zeeschildpad en met het Panda Eiland, een klein gedeelte met een bamboe hutje.
- De savanne met een animatronic van een leeuw op een rots en stokstaartjes.
De animatronics zijn hoog opgesteld en vallen daardoor helaas maar weinig op. Elk van de werelden heeft speeltoestellen zodat het geheel een binnenspeeltuin vormt. Her en der zijn er kleine kijkertjes opgesteld waar je meer kunt leren over de fauna in dat werelddeel (en soms ook de flora).
Polen
Het eerste gedeelte dat je tegenkomt bevindt zich direct links na de trap en gaat over de noord- en zuidpolen, samengevat in een grote ijsschots met bovenop een ijsbeer en pinguïns. Aan de achterkant kunnen kinderen er via een trapje inklimmen waarna ze met een snelle glijbaan aan de voorkant weer naar beneden komen.
In de linkerkant zit een iglo waar je binnen kunt treden om een wak in het ijs (uitgevoerd als videoscherm) en kaarten van de polen te zien.
Rondom zijn in het ijs loerkijkertjes aangebracht met feitjes rondom pooldieren. Door het kijkertje zie je sowieso een foto van het betreffende dier, maar je kunt soms ook iets ruiken, wat staat aangegeven met pictogrammen van een oog dan wel een neus. Je leert er over de pinguïn (2x), zeeolifant (2x), stormvogel, klapmuts, sneeuwhaas, poolvos, ijsbeer en sneeuwuil. Achter de ijsschots is in de muur nog een kijker aangebracht met bewegende beelden van een zwemmende zeehond.
Rechts naast het ijsobject hangt een grote, als thermometer vormgegeven weegschaal, waarbij je je eigen gewicht in verhouding kunt zien met verschillende pooldieren.
- Polen
Zijkant van ijsschots met iglo
Pinguïns op de ijsschots
Wak in het ijs in de iglo
Kijker met bewegend beeld
Animatronic ijsbeer
Kijkertje over de pinguïn
Jungle
Aan de andere kant van de filmzaaltrap bevindt zich de jungle. Tussen dikke boomstammen is een groot klimparcours aangebracht met netten, buizen en ook een wat eenvoudiger toegankelijke trap. Er hangen lianen waaraan je kunt trekken die verschillende dierengeluiden voortbrengen. Deze sectie heeft twee animatronics: de orang-oetan en de beer-met-eekhoorn uit de film. Op een tak zit een toekan. Ook is hier echt water: rechts een hoge waterval, en een klein stroompje water loopt vanaf de jungle dwars over de vloer van de Speelwereld naar de rots met de lichtgevende bol.
In de muur kun je een orang-oetan bekijken door de facetogen van een vlieg. In een dikke boom vind je zes kijkertjes zoals die bij de ijsschots, aan de linkerkant over fauna en rechts drie over flora. Hier leer je over het wandelend blad, de blad-gekko en de luiaard; en de rafflesia (bloem), doerian (vrucht) en orchideeën. Bovenaan de trap kun je ook in een holte van de boom gaan, waar apengeluiden klinken.
- Jungle
Ingang klimboom met lianen en toekan
Klimrek in de top van de boom
Animatronic beer
Kijkertje blad-gekko
Kijkertje rafflesia
Kijk eens met facettenogen
Onderwaterwereld
De volgende biotoop is de onderwaterwereld. Centraal staat een groot koraalrif met daarop een animatronic van een zeeschildpad. In de vloer rondom zitten afdrukken van fossielen. Aan de rechterzijde hiervan is een kogelvormige duikklok of onderzeeboot gestrand waar je in kunt, en daar zie je door een raampje de kogelvis uit de film.
Achter het koraalrif is een gangetje met nog verschillende dierenkijkertjes, waar je meer kunt leren over de bultrugwalvis (waarvan het herhaalde geluid onwillekeurig doet denken aan dat van de Jammerende Man) en de haai en door vissenogen kunt kijken om weer de zeeschildpad te zien. Er is ook een (inmiddels buiten werking gestelde) roeiboot te vinden.
Als je van de ijsschots naar het koraalrif toe loopt kom je onderweg nog een interactieve projectie met vissen op de vloer tegen - als je erop stapt schieten ze weg.
Nabij de onderwaterwereld is er nog een klein afzonderlijk gedeelte, het 'Panda Eiland', met een bamboe hutje op palen vanaf waar je de Speelwereld van boven kunt bekijken, en jezelf op de foto kunt zetten met je hoofd in een afbeelding van een orang-oetan. Onder het hutje zitten grote kleurloze kristallen in de muur, waardoorheen je de beton- en houtconstructie van het gebouw en decor kunt bewonderen.
- Onderwaterwereld en Panda Eiland
Oceaan en savanne
Koraalrif met schildpad en duikklok
Close-up schildpad
Interieur duikklok
Roeiboot achter het koraalrif
Speaker bultrug
Hutje
Overzicht vanuit hutje
Savanne
In het savanne-deel van de speeltuin staat een grote rots met bovenop een leeuw-animatronic, samen met wat stokstaartjes; erboven steekt een boom uit met een gier op een tak. In een holletje in de rots zie je een opspringende cobra. Je kunt kruipen in de tunnels onderin de rots en in een safaritent clipjes zien van de dieren uit de film. Het clipje van de struisvogel hier is uniek voor deze locatie; de andere filmpjes (oceaan en jungle) zijn hergebruikt uit de Fabula-film.
Rechts van de rots staat een dikke boom, waar je vroeger in kon, maar de opening is nu dichtgemaakt. In de muur zit een kijker waarin je een slang ziet en hoort en in de rots vier kijkertjes met een neushoorn, honingspeurder en secretarisvogel en iets over de seizoenen.
- Savanne
Leeuw en stokstaartjes
Kruiptunnels
Opspringende cobra
Animatronic leeuw
Neushoorn in een kijkertje
Horeca
Tussen de verschillende werelden zijn terrastafeltjes opgesteld, dusdanig veel dat de doorstroming soms te wensen overlaat, omdat de ruimte van de Speelwereld wordt gedeeld met dat van het Fabula Restaurant. De savanne loopt over in horecapunt annex souvenirwinkel Savannebar en het onderwaterdeel in zelfbedieningsrestaurant Wereldkeuken. Beide hebben bovendien een eigen binnenterras en de Wereldkeuken heeft een (bij drukke dagen geopend) apart boventerras dat via een trap bereikbaar is.
Via de Savannebar kun je het gebouw door dubbele deuren in een duister hoekje weer verlaten om in het Wandelwoud uit te komen. Via de Wereldkeuken kom je langs een toiletgroep en kom je rechtstreeks buiten op de Pardoes Promenade waar met lekker weer ook nog buiten gezeten kan worden, eventueel genietend van een schepijsje van het buitenverkooppunt aldaar.
Geschiedenis
De Speelwereld is grotendeels identiek aan de Dierenwereld van de in 2002 geopende PandaDroom.
Dierenwereld
De Dierenwereld, intern ook wel aangeduid als edutainmentruimte of educatieruimte, had een dubbele functie. Ten eerste kon de bezoeker na de toch wat negatief beladen Wereldreis op een wat luchthartiger manier kon kennismaken met de schoonheid natuur, zonder de nadruk op de bedreigingen ervan. Het tweede doel was het werven van donateurs voor het WNF, waarmee de attractie in samenwerking tot stand kwam.
De dierenwereld was zoals nu nog, ingedeeld naar de verschillende habitats: polen, jungle, onderwaterwereld eb savanne - waarvan de eerste drie ook voorkwamen in de film uit de hoofdshow. In elke biotoop waren animatronics van dieren uit de film te zien (panda Tjin Ling; ijsbeer Ursula; schildpad Aura en in de savanne nog leeuw Leopold). Deze stonden hoog opgesteld en vielen daardoor helaas maar weinig op. Om de wonderen van de natuur te ontdekken waren overal in de ruimte kijkertjes te vinden waar je iets kon leren over een dier- of plantensoort. Verspreid in de wanden van de Dierenwereld waren allerlei beeldschermen waarop interactieve spelletjes gespeeld konden worden. Populair was de morffoto, waar je een foto van jezelf en een dier in elkaar kon laten overvloeien en het resultaat ge-e-maild kon krijgen. Ondertussen kon je ook vrijuit losgaan op de vele speeltoestellen. Op de achtergrond was een instrumentale versie van het In This Together-thema uit de Wondergrot te horen.
Het werven van WNF-leden had primair plaats bij een vijfde onderdeel van de ruimte: het 'Panda Eiland', met als herkenbaar element het bamboehutje aan de achterwand. Hier kon je je aanmelden bij de speciale ronde ledenwerftafel met touchscreens. Ook bij de uitgang van de Dierenwereld stond een zuil bij een reclamebord waarbij je lid kon worden.
De savanne liep thematisch over in souvenirwinkel Panda, terwijl het onderwaterdeel doorliep in restaurant Octopus. Vervolgens kon je het gebouw zoals tegenwoordig verlaten ofwel via restaurant Octopus naar de Pardoes Promenade, ofwel langs winkel Panda via een pad door het Wandelwoud om uiteindelijk op het Spookslotplein uit te komen.
- Aanzichten Dierenwereld
Animatronic Ursula in 2013
Animatronic van de pandabeer
Interactieve beeldschermen voor morffoto's
De schermen vielen zo nu en dan uit
WNF-reclame bij de uitgang
Ontwerp en bouw Dierenwereld
Het extern aangetrokken Wennekes Multimedia bedacht het concept voor de postshow Dierenwereld en deed het projectmanagement.[2] De invulling werd echter wel in eigen beheer ontworpen: hoofdzakelijk door de 2001 aangestelde freelancer Sergej Karnet, met aanvullende ontwerpen door Piet De Koninck. De thematisering zoals de rotsen en bomen werden geproduceerd door Kloosterboer Decor.
De totaal vijf animatronics werden vervaardigd door Joop van den Heuvel in Venlo en vervolgens voorzien van elektronica en geprogrammeerd door de Efteling. Bij de vormgeving van de figuren kwamen de werelden van het WNF en de Efteling nogal eens in botsing: zo stelde Van den Heuvel voor om de leeuwenmanen van een echte leeuw te gebruiken (uiteraard onbespreekbaar voor het WNF) en vond de Efteling dat de ogen groter moesten zijn dan biologisch gezien correct is; op dat laatste is een compromis bereikt.[3]
- Ontwerpen voor de Dierenwereld
Overzicht
Polen door Piet De Koninck
Jungle
Onderwaterwereld
Savanne
Alternatief Savanne Piet De Koninck
Ontwerp Van Doorn voor het vernieuwde 'Panda Eiland' (2003)
Plattegrond nieuwe 'Panda Eiland' (2003)
- Bouw van de Dierenwereld
Schaalmodel bol
Schaalmodel polen
Jungle en bol in aanbouw
Onderwaterwereld
Installatie techniek animatronics
Programmeren animatronics
Plaatsing ijsbeer
Latere wijzigingen Dierenwereld
Omdat de aanwas van nieuwe WNF-leden mogelijk onvoldoende was, werd de ronde tafel in 2003 vervangen door een door Marieke van Doorn ontworpen Jeep in zebraprint. Hier kon je middels inschrijfformulieren een lidmaatschap bij het Wereld Natuur Fonds afsluiten. De post was in de beginjaren op drukke dagen ook bemand door een 'WNF Ranger'. Bezoekers konden zich dan in het hutje omkleden in rangerkleding en in de Jeep op de foto om hun nieuwe lidmaatschap feestelijk te omlijsten. Deze foto's werden op een vlag geprojecteerd en verschenen op een videowall van schermen in kisten naast de Jeep. Ook kwam er een nieuw oceanenspel op de schermen in de muur. Na 2003 was de locatie nog maar sporadisch bemand.
Een aantal elementen is in de loop van de tijd verdwenen of aangepast:
- In de lichtgevende bol in het midden van de ruimte die vandaag de dag slechts van kleur verandert, werden eerder allerlei beelden uit de natuur geprojecteerd.
- In de onderwaterwereld was in het koraalrif een kop van een aal te vinden waarmee je een spelletje kon spelen, vergelijkbaar met Crocodile Dentist van Milton Bradley: door één voor één de tanden van de aal in te drukken bestond de kans dat hij in je hand beet.
- Eveneens in de onderwaterwereld was in de nog altijd aanwezige roeiboot een roeispaan te vinden. Door aan de spaan te draaien, gaf een snelheidswijzer aan hoe snel je je zogenaamd voortbewoog en kon dat vergelijken met de maximum zwemsnelheid van verschillende zeedieren.
- Tussen de polen en onderwaterwereld was vanaf de opening een groot waterbed te vinden, dat echter geplaagd werd door problemen. In december 2006 werd deze vervangen door de nog altijd aanwezige interactieve vloerprojectie met vissen.
- In winter 2008 is er groot onderhoud uitgevoerd waarbij alle spelletjes en onderdelen weer werkend gemaakt zijn.[4]
- In de zomer van 2016 werden er nieuwe interactieve schermen geplaatst voor de morffoto’s.[5]
Ombouw naar Speelwereld in 2019
De Dierenwereld is het minst beïnvloed door de ombouw van PandaDroom naar Fabula: de meeste nog aanwezige elementen bleven behouden, waaronder het gedeelte van de polen ondanks dat deze niet voorkomt in de nieuwe film. Ook de animatronics van de dieren uit de PandaDroom-film bleven behouden. Alleen pandabeer Tjin Ling werd opnieuw aangekleed als de beer uit de hoofdfilm met daaraan toegevoegd de eekhoorn op zijn hoofd, die overigens volledig statisch is.
Toegevoegd zijn de vele tafeltjes in de ruimte, die het nog veel meer een verlengstuk maken van het restaurant. Tegelijkertijd werd het geluids- en lichtplan gemoderniseerd.
Natuurlijk zijn er ook onderdelen weggehaald. De wervingselementen voor het WNF verdwenen door de stopzetting van de samenwerking: de grote Jeep met zebraprint bij het bamboehutje en de andere wervingselementen in de ruimte. De schermen met interactieve spelletjes in de muren waren de latere jaren van de Dierenwereld regelmatig defect. Bij de ombouw naar Fabula werden deze dan ook weggewerkt achter spuitbeton, maar hun posities worden heden wel nog verraden door de niet weggehaalde opstapjes die nu doelloos langs de muren liggen.
Ondanks dat van een samenwerking met het WNF tegenwoordig geen sprake meer is, is hier en daar nog wel een WNF-logo te spotten.
- ↑ Efteling: Facts & Figures Fabula (6 december 2019)
- ↑ Pagina over 'Pandavision' op de website van Wennekes Multimedia
- ↑ Het mooiste Sprookje van de Wereld: The making of PandaDroom
- ↑ Eftelist: Nieuw in PandaDroom: geureffecten en hengelen naar je panini! (27 maart 2008)
- ↑ Eftelist: Oog voor Detail: Je nieuwe stemmen staan klaar! (18 juli 2016)