Python
Pythonfoto.jpg
de Python
Locatie Ruigrijk
Type stalen achtbaan: double loop corkscrew
Bouwer Vekoma
Ontwerp baan Vekoma, landschapsinrichting Ton van de Ven
Geopend 12 april 1981
Kosten ƒ 10 miljoen
Hoogste snelheid maximaal 85 km/u
Hoogste punt 29 meter
Baanlengte 750 meter
Langste daling 22 meter
Ritduur 2 minuten en 8 seconden
G-krachten 3.5 +
Aantal inversies 4
Capaciteit 1440 per uur
Attracties

De Python is een achtbaan in Ruigrijk en de oudste van de Efteling. De rollercoaster, gebouwd door Vekoma, is van het type 'Double Loop Corkscrew'. De baan bestaat uit twee loopings, een dubbele kurkentrekker en een helix. De witte track op groene zuilen bevindt zich in het zuid-oosten van het park. De ingang is te vinden aan het plein bij Station de Oost.

Bij de opening in 1981 stond de attractie bekend als de grootste, snelste en langste op het Europese vasteland. Het is één van de twee attracties in de Efteling die over de kop gaan (de ander is Baron 1898) en is internationaal gezien bijzonder, omdat de baan ter plekke in het park aan elkaar is gelast.

De komst van de 'superachtbaan' betekende een omwenteling in het aanbod van het sprookjespark, het aantrekken van een jongere doelgroep en een flinke groei in de bezoekersaantallen die latere uitbreidingen mogelijk maakte. De groei en grotere naamsbekendheid die de Efteling daarmee kreeg bracht ook andere parken in Europa tot het besluit om het aanbod aan attracties uit te breiden met grotere en wildere attracties.

De naam Python verwijst naar de kronkelende vorm van de achtbaantrack.

Omschrijving

Ingang, wachtrij en station

De ingang van de Python

De ingang van de Python is te vinden aan het plein bij Station de Oost. Hier staat Python Pietje, waar kinderen kunnen worden opgemeten. Onder de baan, die zich op zo'n 29 meter boven ons bevindt, en onder het naambord van de attractie door lopen we de wachtrij binnen. Die kronkelt zich richting het motorhuis van de achtbaan, om daarna iets steiler omhoog te gaan richting het stationsgebouw. Onderweg zijn tv's in overkapte huisjes te zien, waar commercials van de Efteling en haar sponsoren zijn te zien. Deze beelden worden afgewisseld met nostalgische beelden van bezoekers in de Python in de jaren tachtig.

In het stationsgebouw komen we direct aan op het perron, een kale inrichting met betonnen vloer, bruine ijzeren hekken en een controlehokje voor personeel. In het midden van de ruimte is een geul in de grond te vinden met de track van de achtbaan. Op de overgelegen zijde van het perron bevinden zich vier kisten waarin tassen tijdelijk opgeborgen kunnen worden. Eén verdieping lager is de remise gevestigd alsmede een kleine kantine recht onder het controlehokje.

De rit

On-ride uit 2004 met de tweede generatie treinen

Eenmaal ingestapt in één van de twee treinen worden bezoekers in beugels gezet. Wanneer het stoplicht op groen springt vertrekt de trein en gaat een klein afdalinkje af, maakt een bocht van 180 graden en belandt vervolgens op de lifthill. Hier haakt de ketting aan.

Het hoogste punt van de baan geeft de passagiers een mooi uitzicht over de Loonse en Drunense Duinen en het park. Zo is het gehele Ruigrijk goed te overzien, maar ook het Café-Restaurant, de Pagode en de Piraña. De trein maakt een kleine afdaling en legt langzaam een bocht van 180 graden af waarna de trein het diepe induikt, direct gevolgd door de twee loopings. Hierna volgt meteen een scherpe draai naar rechts, een wat ongemakkelijk stukje omdat hier bij de bouw naar elkaar toegewerkt is en men net niet precies uitkwam. De trein schiet de kurkentrekker in: nog twee maal over de kop, om daarna de helix in te schieten waar de actiefoto gemaakt wordt, waarmee het station weer betreden wordt en de rit ten einde is.

Aangekomen op het perron leidt de uitgang via een hellingbaan weer naar de begane grond alwaar in een apart huisje de actiefoto's verkocht worden.

Baanverloop

De kurkentrekker in 2008
  • Turn naar links
  • Lifthill
  • Pre-drop
  • Turn naar links
  • Drop
  • Twee loopings
  • Banked turn naar rechts
  • Dubbele kurkentrekker
  • Helix rechtsom
  • Brake run

Geschiedenis

De eerste plannen voor een achtbaan

In het begin van de jaren zestig worden er voorzichtige plannen gemaakt om een speciaal attractief gedeelte in het park, het A-veld, te ontwikkelen met onder andere een achtbaan. Dit A-veld, later bekend onder de naam Project 25, zou verwezenlijkt worden op de locatie waar de Speelweide ligt. De eerste plannen voor de aan te kopen achtbaan waren om de attractie te verbouwen tot meerdere, bijvoorbeeld door er een spookrit of doolhof onder te bouwen. Anton Pieck schetste o.a. de ideeën voor een Heksenkelder, en van Peter Reijnders is bekend dat hij het sprookje over De jongen die het griezelen wilde leren wilde verwezenlijken in de vorm van een achtbaan met een bed als transportmiddel. Het voornaamste doel van het A-veld was een betere spreiding van de bezoekers in het park te bevorderen en het aanbod aantrekkelijker maken voor de wat oudere jeugd.

Na jaren van praten en bijstellen van de plannen zou de Efteling in september 1968 het aangedurfd hebben om een heuse achtbaan aan te schaffen voor ƒ 22.500,-. Een maand later al besloot de toenmalige stichtingsvoorzitter om de plannen wegens financiële beperkingen tijdelijk op te schorten. Volgens de anekdote is de aangekochte achtbaan daarna weggeroest in een opslagplaats.

Werkbezoeken aan Amerika

Halverwege de jaren zeventig brachten Ton van de Ven en Jan Verhoeven op verzoek van toenmalig directeur Herman ten Bruggencate een bezoek aan Amerika om te bekijken hoe de attractieparken zich daar ontwikkelden. De bezoekersaantallen kelderden drastisch, dus haalde de Efteling de plannen uit de jaren zestig weer tevoorschijn om de tieners meer te kunnen bieden dan het Sprookjesbos en de speeltuin.

Van de Ven en Verhoeven brachten verslag uit in een dik rapport dat een andere manier van denken veroorzaakte bij de Efteling. Ze schreven zelf: "Dit studiebezoek heeft in onze ogen zeer verruimend gewerkt en onze meningen veelal gewijzigd of bepaald." Later ging ook Lex Lemmens, jaloers op Van de Ven en Verhoevens excursie, op kosten van de directie naar Disneyland, Anaheim. Lex vertelde in een interview met Eftelist: "Ik vertelde directeur Herman ten Bruggencate dat Hanneke en ik op vakantie naar Amerika gingen om daar een vriendin in Miami te bezoeken en dat ik graag naar Disneyland zou gaan. Dat van die vakantie was niet helemaal waar, maar Ten Bruggencate zei: “Da’s goed, dan kun je daar een beetje voor ons rondkijken.”"

Na de opening van het Spookslot gaat ook Ten Bruggencate richting Amerika. Bij terugkomst laat hij Lemmens een foto zien van een achtbaan, Loch Ness Monster in Bush Gardens, één van de eerste loopingbanen van Arrow. Hij vraagt Lemmens om zijn mening of dit ook iets voor de Efteling zou zijn. Lemmens: "“Dat kan bij ons natuurlijk nooit!”, zei ik. Maar tot mijn grote verbazing bleek Ten Bruggencate er wel iets in te zien. Ook Ton van de Ven zag dat het nodig was om de jeugd weer aan het park te kunnen binden. Áls er een wissel om moest, dan was het op dat moment."

Het ontwerp

In februari 1980 gaat die wissel om. Ten Bruggencate zoekt de Nederlandse achtbaanbouwer Vekoma op en geeft de opdracht voor een achtbaan die nóg spectaculairder moet zijn dan de Amerikaanse. Vekoma is op dat moment nog een jong bedrijf. De Efteling-directeur vindt de eerste schetsen voor de achtbaan in de Efteling echter niet wild genoeg. Het uiteindelijke ontwerp wordt de 'Double Loop Corkscrew', een baan met twee loopings en twee kurkentrekkers.

Wanneer de plannen voor de coaster gevormd zijn wordt door Ton van de Ven en Jan Verhoeven nog wat aan de inrichting van het landschap en het stationsgebouw geschaafd. Het spoor van de stoomtrein zou in de eerste plannen onder de achtbaan door gaan en de vijver onder de kurkentrekkers was in eerste instantie een stuk groter gepland, inclusief een klein eilandje. De eerste tekeningen voor het station laten een asymmetrisch dak zien zonder de ornamenten die de uiteindelijke versie wel heeft.

De plannen voor de supercoaster zorgen in 1980 intern voor veel opschudding. De Python is dan ook een vreemde eend in de bijt. Hoe past een stalen kermisattractie tussen de lieflijke sprookjes? Zelfs de meningen van de medewerkers zijn verdeeld. Onder de tegenstanders is Anton Pieck, maar hij begrijpt dat de nieuwe koers die hiermee ingezet wordt nodig is voor het voortbestaan van de Efteling. De achtbaan moet echter wel zo ver mogelijk van 'zijn' Sprookjesbos vandaan worden gebouwd. De locatie die gekozen wordt is een stuk grond dat op dat moment nog geen wezenlijk deel uitmaakt van het park, maar als parkeerplaats gebruikt wordt, vlakbij het openluchtzwembad.

Het staal dat benodigd was voor de baan, werd geleverd door de Nederlandse Staal Unie.[1]

De bouw

De gemeenteraad stemt op 11 maart 1980 in met de bouw van de Python, maar pas op 30 september wordt de officiële bouwvergunning gegeven. De treinen worden geleverd door het Amerikaanse bedrijf Arrow Dynamics, dat na een faillissement in 2002 overgaat in S&S Arrow.

Bouwstop

Voor meer informatie, zie Bouwstop Python

Een niet zo'n tactische krantenfoto: een bouwbord vol superlatieven op de resten van het zojuist gekapte bos
Ten Bruggencate bij een Python in aanbouw

Het Stichtingsbestuur en de gemeente stemmen snel in met de ambitieuze plannen, maar de Brabantse Milieufederatie en de milieugroepering "De Twee Kwartieren" tekenen begin oktober bezwaar aan, wegens horizonvervuiling en te verwachten geluidsoverlast. Het komt op 21 oktober tot een hoorzitting bij de Raad van State in Den Haag. De groeperingen wijzen erop dat de attractie in strijd is met het bestemmingsplan dat dateert uit 1959; de plaatselijke bewonersorganisaties vrezen dat het bezoekersaantal, dat ze de laatste jaren alleen maar hebben zien stijgen, nog zal toenemen, met meer overlast tot gevolg. De Efteling vindt echter dat de Python een eerste stap is voor toekomstige uitbreidingen van het park en een mogelijkheid om banen te scheppen. Bovendien zou het het park nog steviger op de kaart plaatsen in Europa, wat goed is voor het toerisme in de gemeente. De Raad van State moet de zaak onderzoeken en legt de bouw van de Python daarom stil. De Efteling voelt zich in het nauw gedreven en probeert tijd te rekken. Ten Bruggencate geeft aan dat sommige zaken niet per direct gestopt kunnen worden, waaronder funderingen waarvoor de bekisting al gemaakt is. Als men deze nog zou kunnen storten, was het pas weer mogelijk deze af te dekken met zand. Uiteindelijk ligt op 31 oktober, om exact vijf uur 's middags de bouw echt stil.

Op 3 november 1980 trekt een luidruchtige stoet mensen door de straten van Kaatsheuvel. Kinderen dragen bordjes met opschriften als "Ik wil blijven schommelen", terwijl op grote spandoeken leuzen te lezen staan als "Efteling dood - Gemeente in nood". Een grote Langnekfiguur met twee handen die hem de nek dichtknijpen stijgt boven de stoet uit. Bezorgde personeelsleden van de Efteling richten een actiecomité op, Stop Bouwstop Python, en verzamelen 1700 handtekeningen voor een petitie om de bouwwerkzaamheden zo snel mogelijk opnieuw aan te laten vangen. Aan het einde van de protestmars wordt de petitie overhandigd aan het voltallige gemeentebestuur. En met succes.

De bouwstop wordt na twee maanden, in januari 1981, opgeheven en Vekoma zet drie ploegen in om de tijd in te halen. In het park wordt de baan ter plekke in elkaar gelast. Wonderlijk genoeg lukt het Vekoma om de baan op tijd af te leveren.

De opening

Luchtfoto uit 1981 van het gebied dat we tegenwoordig kennen als Ruigrijk

Op 12 april 1981 wordt de attractie voor publiek geopend en ontketent een ware revolutie: De Efteling staat in één klap op de kaart. "Een sprookjespark dat zó’n coaster bouwde: dat was ongekend!", vertelt Lex Lemmens tegen Eftelist. "Er was een hoop lef voor nodig, want de keuze voor de Python betekende ook de keuze voor een ander publiek. We moesten ineens een bewakingsdienst in het leven roepen om vandalisme tegen te gaan. Er waren jongelui die na een paar rondjes Python massaal het Sprookjesbos introkken om de kabouters aan de oren te trekken. De Python zorgde er voor dat collega-parken ook over gingen op het aanschaffen van thrill-rides. De race om de meest spectaculaire attractie van Europa was begonnen."

Herman Ten Bruggencate verklaart in het Algemeen Dagblad over de mening van Anton Pieck: "Hij vindt het natuurlijk maar een vreemd element en hij heeft er ook geen enkele binding mee. Maar hij was zwaar geïmponeerd, en hij kon zich toch wel voorstellen dat we eraan waren begonnen. Dat was een heel grappige reactie." [2]

Tegelijkertijd met de Python openen ook de Gondoletta en de Game Gallery. De laatstgenoemde moet het nieuwe parkdeel dat met de opening van de superachtbaan is ontstaan meer aanzien geven. De Efteling haalt dat jaar ruim een kwart miljoen bezoekers meer dan in 1980, het bewijs dat de keuze voor de Python een goede was. Het park beseft zich echter dat het daarbij niet kan blijven, en al snel wordt De Halve Maen ontwikkeld, die het seizoen daarna opent. Daarnaast is er al een strategie uitgestippeld voor de komende jaren.

De attractie zorgde voor gemiddeld 350.000 extra bezoekers per jaar.[3]

Officiële opening

Op 18 juni werd de Python officieel geopend door verschillende beroemdheden. Er was een 'zomerspelen' georganiseerd, waarbij verschillende BN'ers gingen sporten in het park en ondertussen ook hun grootste fans konden ontmoeten. Verspreid over de Efteling demonstreerden de artiesten hun kunnen op sportgebied. Zo waren onder meer te beschouwen: de dames van Luv in een kano, Patricia Paay in een sportbroekje, Albert West in voetbalbroek en de zangeres van Spargo op een racefiets. In de middaguren werden teamsporten beoefend: de jeugdige Dolly Dots volleybalden, Ron Brandsteder en Anita Meyer namen het tennisracket ter hand en een keur van artiesten verenigden de krachten in een voetbalelftal. Aan het einde van de middag begaven alle artiesten zich richting de Python, om daar met een eerste ritje de ingebruikname bekronen. Na afloop vereeuwigen de bekendheden zichzelf in de Efteling door een handafdruk op een cementtegel te zetten. De tegels worden gelegd in het Pad der Prominenten, het pad dat naar de ingang van de Python leidt. [4]

Python Plus

Voor meer informatie, zie Python Plus

In 1994 was er groot onderhoud nodig voor de Python. Lex Lemmens wilde hierbij de gelegenheid aanpakken om niet alleen de draai richting de kurkentrekkers aan te passen, maar de attractie ook flink te upgraden en zo nieuw elan te geven. Het plan Python Plus is niet uitgevoerd.

Treinen en andere ontwikkelingen

Arrow Dynamics (1981 - 1995)

De eerste Pythontreinen

In het begin reed de Python met drie treinen gebouwd door Arrow Dynamics, een Amerikaanse achtbaanbouwer. Dit is later in verband met veiligheidsvoorschriften terug gebracht naar twee treinen. Met deze treinen weet de Python een topsnelheid te bereiken van 75 km/u.

Vekoma (1996 - 2004)

De tweede generatie Pythontreinen van Vekoma

In 1996 vindt er groot onderhoud plaats. Er komen nieuwe treinen in met een meer gestroomlijnd uiterlijk. Door de nieuwe treintjes is de maximum snelheid verhoogd naar 85 km/u. De voorste wagentjes van de oude treinen worden in de Likkebaerd gezet. Tevens komt er een nieuwe baanvakbeveiliging en zitten er geen terugslagpallen meer op trein. Er komt een motorhuis onder de kettinglift, het besturingshok wordt vergroot, er komt een hek bij de uitgang. De wachtrij wordt vernieuwd waardoor deze niet meer inkortbaar is en er komen monitoren en lantaarns langs.

Kumbak (2005 - 2011)

Derde generatie: Kumbak
Twee treinen genaamd 'Loopy' en 'Kurkie'

Wederom komen er nieuwe treinen in 2005, dit maal van de kleine Vekoma-afsplitsing Kumbak. De treinen zijn in vergelijking met hun voorgangers heel laag en open van model, waardoor de rijder haast 'op' de trein zit. Er is een slangenmotief op aangebracht dat groen of rood is afhankelijk van de lichtval. Na een prijsvraag krijgen de treinen de tenenkrommende namen 'Loopy' en 'Kurkie'.

De slangenkop met oplichtende ogen


De Kumbak-treinen zijn bepaald niet zonder problemen. Bij de oplevering zijn ze nog niet af, er zijn veel klachten over het ritcomfort en er vinden botsingen en rollbacks plaats.

Met de komst van deze treinen is ook de wachtrij vernieuwd. Hij is bestraat met zeshoekige tegels, die aansluiten bij het honingraatpatroon op de nieuwe treinen. Boven de ingang van de wachtrij is een slangenkop geplaatst met oplichtende ogen en een trillende tong.

Op 30 juli 2007 komt de Python landelijk in het nieuws door een bijnaongeluk dat op film is opgenomen: tijdens een evacuatie van een trein die vaststaat op de lifthill, komt de trein plotseling toch in beweging. De dienstdoende medewerker kan nog net naar veiligheid springen en enkele passagiers weten ternauwernood hun beugels dicht te trekken voor de eerste looping.

In 2010 steekt het gerucht de kop op dat de Python aan het einde van zijn levensduur zou zijn en dat er naar vervangers gezocht wordt. Daar is echter nog niets concreets van terecht gekomen.

Vekoma MK-1212 (2012-heden)

De vierde generatie Python-treinen worden op 6 december 2011 op de baan gezet.

De Kumbak-treinen stapelden probleem op probleem. Al na zes jaar besluit de Efteling tot vervanging - hiermee de geruchten over aanstaande sloop van de Python voorlopig de kop indrukkend. Als leverancier wordt gekozen voor Vekoma.

Op 16 december 2011 draaien de treinen hun eerste rondjes voor het publiek, waarbij een handvol Eftelingliefhebbers de primeur had. De nieuwe treinen zijn ruimer en hebben een beter zitcomfort. Ze zijn voorzien van donkerbruine slangenprint en een verder wat industrieel uiterlijk.

In het station is met enkele details, zoals kisten en raambestickering, de thematisering meer in de richting van een spoorwegstation gestuurd. Het ontwerp van zowel trein als interieur komt van de hand van Pim-Martijn Sanders.

Operatie Python (2017)

Eind 2017 wordt een groot deel van de attractie afgebroken om daarna opnieuw te worden gebouwd. Dat is voor het eerst dat de Efteling dat bij een grote attractie doet. Eerder werden op kleinere schaal sprookjes afgebroken om opnieuw opgebouwd te worden, zoals Doornroosje in 1981 en Roodkapje in 2016. De Efteling kwam tot het besluit nadat de hoeveelheid kleine reparaties, die na elke inspectie van de baan werden uitgevoerd, geleidelijk opliep. De levensduur van een achtbaan is moeilijk te bepalen, maar veel Vekoma-achtbanen uit dezelfde tijd als de Python, zoals de Tornado in Walibi Belgium (1979-2006), de Super Wirbel in Holiday Park (1979-2013) en de Corkscrew in Alton Towers (1980-2008) zijn eerder al afgebroken. De Efteling wil de Python echter behouden, en heeft daarvoor gekozen om de baan niet te vervangen door een nieuwe attractie, maar opnieuw op te bouwen.

Alleen de lift, het station en de fundering blijven behouden. De rest van de baan wordt in stukken van vijf meter gesneden met een snijbrander, dan een hijskraan op een vrachtwagen geladen en vervolgens samen met de gedemonteerde staanders als oud ijzer afgevoerd. Een staalbedrijf in België maakt de nieuwe baan en staanders voor de Python. De nieuwe Python zal zo goed als mogelijk lijken op de oude baan, alleen de steunen waar de rails op rusten zullen rond zijn in plaats van vierkant.

Het opnieuw opbouwen van de attractie zal de meeste tijd innemen. De boutverbindingen worden met een team van zo'n dertig man in elkaar gezet. De installatie van de loopings zal gebeuren in vier grote delen van ieder elf meter. Daarna volgt een testprogramma van twaalf dagen, waarbij opzettelijk fouten worden gemaakt om de noodstopsystemen te testen. Projectleider van deze "Operatie Python" is Frank Poels.[5]

In de media

Een Porsche op de baan van de Python

De Python is vooral in de jaren tachtig, als grootste achtbaan in de wijde omgeving, een geliefd onderwerp voor de media in Nederland. Onder leiding van het hoofd van de marketing, Marc Taminiau, worden vele stunts en acties bedacht waar de attractie een hoofdrol in kan nemen. Maar ook in latere jaren blijft de Python op tv te zien.

  • In 1981, ter gelegenheid van de officiële opening van de Python, adopteert de Efteling een echte python in Artis. De slang verhuist niet naar de Efteling, maar blijft gewoon in het reptielenverblijf van Artis, waar op een bordje te lezen stond dat dit de "Pythonpython" is.
  • Boeienkoning Joe Alcatraz ketent zichzelf bij wijze van stunt aan de baan van de Python in 1985 tijdens het tv-programma De Eerste De Beste. Uiteraard weet hij zich net voor het langsrazen van de trein te bevrijden.
  • Porsche gebruikte de Python in 1989 als decor voor een reclamespot. Om de snelheid, het bochtenwerk en veiligheid van de wagen te benadrukken, werd op de baan een echte Porsche gemonteerd die een rit maakte. Als dank van Porsche mocht het Eftelingmanagment een tijdlang in een snelle Porsche rijden.[6]
  • Begin jaren negentig wordt geprobeerd enkele kandidaten van het RTL 4-programma Now or Never van hun achtbaanangst af te helpen in de Python.
  • De Python is gebruikt in een leader voor de TROS en een commercial voor Super de Boer.
  • In het NET 5-programma I Love 1981 in 2001 is er een item over de Python, waarbij bekende Nederlanders, maar ook Lex Lemmens het over hun favoriete achtbaan mogen hebben.

Wetenswaardigheden

  • Deze voor de Efteling ontwikkelde baan is door Vekoma vervolgens in de catalogus opgenomen onder de naam Double Loop Corkscrew en in vijf andere parken gebouwd.
  • Soortgelijke baanelementen zijn ook gebruikt in de nabijgelegen Polka Marina.
  • Bij de opening in 1981 kon iedere bezoeker, na afloop van de Pythonrit, een heus Pythondiploma kopen à ƒ 1,25.[2]
  • Het logo van de Python dat onder andere boven de ingang hangt, is geen python. De afgebeelde slang heeft giftanden, terwijl pythons wurgslangen zijn.
Verwijzingen
  1. BN DeStem: 'In de volksmond was het gewoon De Sloop - Klap komt hard aan bij Staal Unie' (01-09-2012)
  2. 2,0 2,1 Algemeen Dagblad: 'Viermaal over de kop' (1981)
  3. Limbursch Dagblad: 'De Efteling - handel in illusies' (18-07-1992)
  4. Nieuwsblad van het Zuiden: 'Eerste rit in Python' (1981)
  5. Wonder Zomer 2017: "Wonderbaarlijke klus", pag. 21
  6. Persoonlijk gesprek met Reinoud van Assendelft De Coningh, 2010