| Hooghmoed | |
|---|---|
 | |
| Vooraanzicht Hooghmoed | |
| Locatie | Ruigrijk |
| Type | vrijevaltoren |
| Ontwerp | Karel Willemen |
| Bouwer | Zierer |
| Opening | 1 mei 2026 |
| Horeca | Melkhuysje, Verkleumde Kompel |
| Thema | 19e eeuwse goudmijn |
| Figuren | schoorsteenveger |
| Kosten | € 4 miljoen |
| Hoogste punt | 14,5 meter |
| Langste daling | 6 meter |
| Ritduur | 1,5 minuut |
| Capaciteit | 600 per uur |
| Minimumlengte | 90 cm |
| Attracties | |
Hooghmoed is een attractie bestaande uit drie vrijevaltorens naast Baron 1898. In het verhaal ben je een schoorsteenveger van Rijksmijn Baron 1898 en moet je de schoorsteen van de goudsmelterij gaan vegen. Door toedoen van de Witte Wieven val je echter tijdens je werk naar beneden.
De attractie opende op 1 mei 2026 als uitbreiding van het bestaande Baron 1898-gebied, met als doel ook een vrijevalervaring te bieden waar kleinere kinderen in kunnen die nog niet in de achtbaan mogen.
Inhoud
Omschrijving
De attractie ligt gelijk achter de val en eerste inversie van Baron 1898. Loop je onder deze baan door, dan kom je op een pleintje. Hier staan drie valtorens opgesteld in een halve cirkel rondom een bakstenen oven met een schoorsteen van 14,5 meter hoog. De oven is een smelterij die hoort bij de rijksmijn. Op de schoorsteen staat verticaal "Hooghmoed" en er staan ladders van schoorsteenvegers tegenaan. Bovenin zit een schoorsteenveger, die af en toe zijn hoofd uit de toren steekt en om zich heen kijkt. Touwladders verbinden de schoorsteen met de drie valtorens die de liften voorstellen waarmee de schoorsteenvegers hun werk doen. Achter de oven staat een rechthoekig techniekgebouwtje waarheen een spoorlijntje leidt met een mijnkarretje erop. Vooraan staat een hokje voor de attractiebediening.
Elk van de drie lifttorens is 12 meter hoog en is net als de baan van Baron 1898 uitgevoerd in Piecks blauw. Bovenop staan een kleinere versies van de grote wielen die ook op de schachttoren van de duikachtbaan draaien; met als verschil dat het gouden ornament hier geen pikhouweel en schep heeft, maar een brandend vuurtje.
Onderaan elke toren hangen tien stoeltjes waarin personen vanaf 90 cm lang plaats kunnen nemen om als schoorsteenveger aan de slag te gaan, mits begeleid door iemand van 1 meter 30 of langer en minimaal 16 jaar oud. Per toren is één zitje aanwezig dat extra toegankelijk is gemaakt, je moet hier wel een transfer voor kunnen maken.
De vrijevaltorens en schoorsteen
De attractie vanaf het duinpad richting De Vliegende Hollander
Dienstpoort aan het duinpad
Hoekje met mijngereedschap op de techniekruimte
Operatorhok
Wachtrij
De ingang bevindt zich rechts van de attractie, waar een korte buitenwachtrij is aangelegd. Je loopt er tussen stalen hekwerk onder andere langs twee uitblaasopeningen van de rijksmijn, en een wagon van een mijntreintje op een stuk spoor. Op de grond ligt her en der steenkool met stukjes goud erin. Aangekomen bij de attractie laat de medewerker tien mensen per toren toe. Toren № 001 bevindt zicht links van de schoorsteen, № 002 ervoor en № 003 rechts ervan. Bezoekers kunnen hun bagage deponeren bij de hekken en kleinere objecten in de speciale bakken bij elke toren.
- De wachtrij
Ingang van de wachtrij
In de wachtrij
Hier en daar ligt steenkool op de grond
In de wachtrij ligt hier en daar steenkool met goudstukjes
Uitblaasopeningen van de goudmijn
Bord dat aangeeft welke posities gebruikt kunnen worden door mensen met een handicap
De rit
Na het instappen en een controleronde van de beugels wordt de attractie door een medewerker gestart door aan een grote, thematische hendel te trekken. Vervolgens word je naar boven getakeld tot 9,5 meter hoogte en heb je een mooi uitzicht over de omgeving. Dan saboteren de Witte Wieven de rit: ze breken de staalkabel. Het karretje valt meters naar beneden. Daarna gaat hij ondanks de gebroken kabel weer omhoog en gaat nog een paar keer naar beneden. Dan roepen de Witte Wieven:
Wie niet horen wil, moet voelen!
Hierna maken de gondels nog een finale val, en zakken terug naar het grondniveau. Na 1,5 minuut is de rit voorbij. De drie torens hebben elk een eigen ritverloop zodat ze zich steeds op verschillende hoogtes bevinden.
Na afloop waarschuwt een kinderstem:
Blijf zitten schoorsteenvegers, tot de beugel omhoog is.
Stay seated chimney sweepers, until the lap bar has been raised.
Daarna kun je via een hek naast het controlehokje de attractie verlaten.
- In en om de rit
De attractie in actie
De smelterij
Het smeltpunt van goud is 1064°
Het station bevat verschillende decoratieve elementen
Zakken steenkool
Bankjes om op plaats te nemen
Decoratief gereedschapskistje
Rekje voor kleine persoonlijke eigendommen
Passagiers zitten klaar
Meer passagiers
Vanaf het duinpad gezien
De torens vanaf onder
Zicht op de Baron
Medewerker haalt de hendel over
De starthendel
Vrijgaveknop bovenop de hendel
Controlepaneel
Uitgang-bordje
Geschiedenis
Lummels
Al rond 2010 startte de Efteling met verkenning naar vrijevaltorens. Op dat moment was het (ook nu nog) braak liggend terrein in beeld naast het Lavenlaar waar tot 2000 zich het Kinderspoor bevond, en de vrijevaltorens zouden moeten aansluiten bij de Laven middels een Lummels-thema. De leverancier zou Zierer zijn en het ontwerp was in handen van Karel Willemen. Deze kwamen er dus echter niet.
Ontwikkeling en ontwerp
Zo'n 15 jaar later werd door Jaap den Bleker en Robert-Jaap Jansen een project gestart om te bepalen waar in de Efteling infill-attracties, en dan specifiek al verkrijgbare catalogusattracties, toegevoegd konden worden. Uitgangspunt waren de bestaande themagebieden, met als doel daar de themabeleving versterken met zo'n attractie, en de doelgroep ervan te verbreden. Hierbij was het dus belangrijk dat een attractietype past bij het thema dat er al is, anders dan eerdere infills in de Efteling die op zichzelf stonden.[1]
Uit dit project kwam dat vrijevaltorens goed zouden passen naast Baron 1898. De toevoeging werd hier gedaan omdat Baron 1898 misschien wel de spannendste attractie in het park is (en de strengste lengterestrictie heeft), waardoor een alternatief voor een jongere of bangere doelgroep ernaast goed past. En natuurlijk omdat het idee van een vrijeval goed aansluit bij het mijnbouwthema van de Baron.
De komst werd op 17 april 2025 aangekondigd middels een persbericht. Onveranderd was de keus voor de Familienfreifallturm uit de catalogus van Zierer, die in Nederland inmiddels al te vinden waren in Drievliet (Chute) en Plopsa Indoor Coevorden (Vuurtoren). Opvallend echter is dat de Efteling koos voor een uitvoering met drie torens, een unicum: Zierer levert ze standaard slechts enkel- en dubbelvoudig. De keuze voor drie torens was belangrijk voor de capaciteit, omdat ze esthetisch goed te positioneren zijn, en omdat ze zo toch weer iets 'unieks' hebben ten opzichte van andere parken.
Karel Willemen was opnieuw verbonden aan het project, zij het dat hij nu voortbouwde op elementen die door Sander de Bruijn bedacht waren voor Baron 1898. Van Robert-Jaap Jansen kwam het idee om bezoekers de rol van schoorsteenveger op zich te laten nemen.
Aanvankelijk keek men of de droptorens zelf gedecoreerd als schoorstenen konden worden, maar dat bleek esthetisch niet te kloppen, dus is viel de keuze op drie 'liften' die de vegers naar een centraal gelegen schoorsteen brengen. Voor het toevoegen van bewegende figuren is gekozen voor iemand in de schoorsteen (en niet bijvoorbeeld op de valtorens of de ladders), omdat dit een goed uitvoerbare en onderhoudbare plek is.
Als naam werd Hooghmoed gekozen, de achternaam van mijnbaron Gustave Hooghmoed die volgens het verhaal achter de attracties de hebzuchtige exploitant is. Het is voor het eerst in dertien jaar dat de Efteling weer kiest voor een behoorlijk Nederlandse naam: na Raveleijn in 2011 werd steeds gekozen voor internationaal goed klinkende en uitspreekbare namen zoals Symbolica en Fabula. De naam werd op 1 juli 2025 bekend gemaakt, exact tien jaar na de opening van Baron 1898.
Bouw
De bouw begon na de zomervakantie van seizoen 2025. De bouwweg die over de Kanovijver was aangelegd voor Danse Macabre bleef langer liggen om uiteindelijk ook voor dit project weer ingezet te worden. Na voorbereidend werk in september werd in oktober de fundering gestort waardoor de grondvorm zichtbaar werd.
Op 24 februari werd de definitieve openingsdatum van 1 mei bekend gemaakt en een nieuw ontwerp gepubliceerd. Ook verscheen een maquette van de attractie in de hal van kantoor Raveleijn. Op 2 maart was toren nummer 3 nagenoeg gereed, en vanaf 9 maart vonden de eerste testritten met dummy's plaats. De totale kosten van de bouw zijn € 4 miljoen.
Bouwschutting
De fundering wordt gestort
De funderingen en stalen kolom voor de schoorsteen
Wielen op het Dienstencentrum
Een toren arriveert op een dieplader
Testdummy's zitten klaar in de torens
Opening
Op 1 mei 2026 voor openingstijd werd de attractie officieel geopend. Drie krantenventers kwamen met het laatste nieuws dat Baron Hooghmoed nu een goudsmelterij heeft geopend waardoor schoorsteenvegers gezocht worden. Voormalig Zapp-presentatrice Fenna Ramos zong het hiervoor gecomponeerde nummer Niemand krijgt ons klein, en samen met dansers van Collective Studio uit Best opende ze de attractie door een afdalingshendel over te halen. Hierna gingen ze met z'n allen als eerste in de attractie. Vanaf parkopening om 10.00 uur was Hooghmoed toegankelijk voor het publiek.
- Openingsceremonie
Krantenventers: schoorsteenvegers gezocht!
Fenna Ramos zingt haar lied
Ramos en dansers van Collective Studio
De openingshandeling
Entertainment
Het kranten-thema werd op de openingsdag nog ingezet voor een foto-frame waarin je de hele dag je foto kon laten nemen bij de nieuwe attractie, en ook de Efteling-nieuwsbrief die dag was helemaal in stijl van een eind negentiende eeuwse krant. Ook in de maanden na opening bleef dit thema nog aan de attractie verbonden, middels een act met dezelfde krantenverkopers annex journalisten van deze krant 't Hooghste Woord, die feitelijk op zoek zijn naar nieuwe schoorsteenvegers. Ze worden Klickers genoemd.
In het Kleedlokaal van Baron 1898 lag vanouds een krant met de naam De Morgenstond. Die is inmiddels vervangen door een exemplaar van 't Hooghste Woord.
Muziek
Voor de attractie maakte René Merkelbach een aangepaste versie van zijn compositie voor Baron 1898, 'De Vegersmars' genoemd. Voor Hoogmoed wordt de muziek gefloten: door menselijke fluiters, hier en daar ondersteund door bijvoorbeeld een blokfluit. Merkelbach had het idee voor een gefloten gedeelte al toen hij de muziek voor Baron 1898 componeerde, maar koos daar toen bij nader inzien niet voor omdat de mijnwerkers niet zo vrolijk zouden afdalen. Bij de schoorsteenvegers vond hij het beter passen, dus werd het idee weer uit de kast gehaald.
In de moderne tijd van streamingdiensten kun je een eenmaal uitgegeven album gewoon aanpassen. Daarom is de muziek per 1 mei 2026 toegevoegd aan het bestaande album Baron 1898.
Techniek
De gondels hangen aan staalkabels die via een katrol zijn verbonden met een grote hydraulische zuiger, binnenin de stalen kolom van elke valtoren. Door de oliedruk op de zuiger te laten afnemen schuift deze in waardoor de gondels omhoog gaan, door de druk weer op te voeren schuift hij uit en zakken ze naar beneden. Onder aan elke kolom staan aan weerszijden twee zuigers, die als rem dienen.
De techniek voor de animatronic van de schoorsteenveger in de toren werd door de Efteling zelf gemaakt. Deze moest als geassembleerd geheel in de top van de toren gehesen worden, op 14,5 m hoogte.
- ↑ Kleine Boodschap (podcast) nr 511: Hooghmoed