Lal's Brouwhuys
Gevel aan de noordzijde
Functie Drankproductie
Monorail na Kraamhuys, vlak over het dak
Laven 7
Brouwhuysmap.png
Locatie in het Lavenlaar
Laafhuysjes

Lal's Brouwhuys is het gebouw dat tegen de afscheidingswand tussen het Lavenlaar en speeltuin Kindervreugd aan ligt, schuin achterin het Lavenlaar. In dit gebouw brouwt Lal samen met zijn brouwers Laafse dranken als Lurk en Limoen. Behalve het brouwen wordt de drank duidelijk ook eigenhandig door de brouwers 'gecontroleerd'. Het gebouw laat door zijn hoge aantal interessante machines en Laafse uitvindingen het beste zien hoe vernuftig de Laven te werk gaan.

Omschrijving

De gaanderij met de scène, achterin de oude tunnel
De achterzijde gezien vanuit speeltuin Kindervreugd

Het Brouwhuys is opgebouwd uit drie delen: een lange half open galerij die je binnenkomt via een grote klokgevel met rieten kapje; de ruimte waarin de scène zich bevindt met een puntig zadeldak van riet en leitjes; en een ronde uitbouw die deels boven het water doorloopt en waar een kruidencarrousel aan hangt. Het is één van de grootste gebouwen in het Lavenlaar en bevat een lange kijkgaanderij met een diepe scène waarin veel figuren te zien zijn.

Op de plattegrond van Laaf Products staat over het huys geschreven:

De lekkerste lurk, lebber en limoen wordt door Lal gemaakt! In zijn zelfontworpen brouwhuys worden deze lavendrankjes volgens eeuwenoude, zeer geheime recepten gemaakt. Als je enorm gesnurk hoort, weet je dat Lal en z'n brouwers druk bezig zijn geweest met het testen van de nieuwste Lurk.

Interieur

Lal aan het werk

Het gebouw is via twee zijdes te bereiken: aan de achterkant via de gaanderij-ingang met mooie eiken dakspanten, en aan de voorkant bij de Europalaan door een lage deur. Eenmaal binnen in de kijkgaanderij is een langgerekte scène te zien, waarin we een zestal Laven aan het werk zien. Aan de rechterzijde van de scène, tegen een achtergrond van schapjes met potjes en tussen kruiken die met elkaar in verbinding staan met slangetjes, zien we twee Laven die geconcentreerd de brouwsels in hun erlenmeyers analyseren en op perkament omschrijven.

Iets verderop, in het midden van de scène, staat een grote machine met koperen ketels, buizen, houten raderen en springveren. Rechts van het apparaat zit een Laaf, die controleert of de glazen op de houten raderen gevuld worden met een rood brouwsel. Aan de voorzijde van de machine ligt een Laaf, scheelkijkend van dronkenschap, die de machine in beweging houdt door een rad rond te draaien die via een vlakke riem in verbinding staat met de rest van de machine. Deze riem liep vaak van de raderen af, waardoor de arm van de Laaf niet meer bewoog. In juli 2020 werden er hulpstukken op de raderen aangebracht zodat de riem erop blijft lopen. De Laaf kijkt afwisselend naar het publiek in de gaanderij en naar de spiegel voor hem, waarmee hij makkelijk kan zien of de linkerzijde van de machine, het schrobben van glazen, zijn werk doet. Helaas wordt deze spiegel na onderhoud in de scène nogal eens verkeerd geplaatst, waardoor hij gericht is op het publiek. Achterin de scène, in de ronde uitbouw, staat een vijfde Laaf op een trap tegen een ketel, die hij voorzichtig opent en vervolgens weer sluit, en helemaal achterin een zesde brouwer die aan een ventiel draait.

De koperen ketels in het Brouwhuys zijn afkomstig van de toenmalige PNEM uit Den Bosch, bewerkt door de Efteling. Alle leidingen zijn gekocht van oude fabrieken. Het scheelkijken van de Laaf die bij het venster aan het wiel ligt te draaien was een ideetje van Mari van Heumen.

Receptuur

Receptuur Limuna Vulgaris

De Laaf met de erlenmeyer schrijft met een ganzenveer het recept voor "Limuna Vulgaris", zoals limoen in het Latijn wordt genoemd, op een groot perkament dat op een lessenaar voor hem ligt. Onder de titel is in een moeilijk te lezen handschrift de tekst "Jezuswateenonzin" te lezen.

Helemaal rechts hangt een perkament met de "Receptuur der Lurk ende Limoene", gezien het voegwoord 'ende' dus al een eeuwenoud document. Op dit document zijn de volgende teksten te lezen: "lulkoek" (bovenin, tussen andere woorden); "Envanallesnietteweinignatuurlijkmaardecor" (tweede regel van onder) en "Lievelezerdoegeenmoeiteomdeze[…]wantookditisonzin" (onderste regel).

Muziek

De scène is voorzien van een vrolijk orgeldeuntje op een vaste maat die wordt aangegeven door het geluid van borrelende belletjes en percussie op gevulde flessen. De muziek, gecomponeerd door Peter van Ostade en Cees van Berkel, is samen met de muziek van de bakkerij voor het eerst verschenen op de cd Wonderlijke Muziek van de Efteling uit 1996, en is sindsdien op vrijwel alle cd's met parkmuziek uitgebracht.

Buiten

De Kruidencarrousel in het begin van het Lavenlaak

Buiten vinden we een meer (het startpunt van het Lavenlaak) waarin een waterrad ligt dat onderaan de uitbouw is bevestigd. Aan het rad zitten kruiken die, wanneer het rad eenmaal in beweging is, zichzelf vol laten lopen en weer leeg gooien waardoor het rad in beweging blijft. Door de draaiing van het rad beweegt ook de kruidencarrousel, een aantal hangende planten in Laafse potten die op en neer in het water zakken. In werkelijkheid wordt het rad via de ketting aangedreven en ontstaat de beweging van de potten door grote excentrieke schijven die op een as bevestigd zijn.[1] Laaf Luiwam houdt 'toezicht' op de kruidencarrousel.

Laaf Luiwam in de winter

Laaf Luiwam, het waterrad en de kruidencarrousel werden in 1991 toegevoegd, nadat een jaar eerder was gebleken dat er meer behoefte was aan buitenleven in het Laar. Onder de uitbouw van het gebouwtje was een grote koperen trechter te vinden, die volgens de LaafLoop "het water uit het Lavenlaak met een gulzige mond naar zich toezuigt en het doorstuurt naar binnen, om het te gebruiken bij de bereidingen bij de befaamde dranken Lurk en Limoen. Deze trechter is een voorbeeld van Laafs vernuft en op het resultaat mogen we terecht trots zijn." [2] Deze trechter hangt er nog steeds, maar er spuit geen waterstraal meer naar toe.

Verbouwing 2021

In de eerste maanden van 2021 werd een deel van het huys aangepast: de voorheen geheel gesloten, gemetselde en gestucte ingangstunnel met rond dakprofiel gedekt met riet, werd afgebroken en vervangen door de huidige, open en wat spitser toelopende galerij. De aanloop tot de kijkgaanderij werd daarmee behoorlijk anders qua totaalindruk: van gesloten en slurfachtig naar open met uitzicht. De grondvorm bleef gelijk. Deze aanpassing was nodig omdat in de loop de jaren bleek dat Van de Vens oorspronkelijke ontwerp te veel last had van vocht via het te platte dak. Het spitsere dak biedt natuurlijk meer afschot. Ook werd bij deze verbouwing de tunnel opengewerkt als een gaanderij met zicht op de vijver rond het huys. De dakconstructie werd van zichtbare eiken spanten in plaats van een geheel stenen tunnelbuis. Deze verbouwing werd door de eigen ambachtslieden van het park uitgevoerd, waarbij de kap eerst in elkaar werd gepast in het Gildehuis op het Dienstencentrum. Naast eiken is ook watervast multiplex toegepast onder het nieuwe riet. De nieuwe gaanderij is een ontwerp van bouwkundig ontwerper Ronald Donkers.[3]

Ontwerp

  1. Bezoek met werkverlichting aan op 28 december 2019
  2. Voorstelling Volk Van Laaf in jeugdprogramma Bunkeren
  3. Efteling Blog: Renovatie Ingangstunnel Brouwhuys (19-2-2021)