Te Land... voor Fata Morgana in 1986

Te Land, ter Zee en in de Lucht was een televisieprogramma van de TROS. In het amusumentsprogramma moesten vooraf ingeschreven deelnemers proberen om met zelfgebouwde auto's, vliegtuigen, boten en andere voertuigen een parcours af te leggen richting de finishbel, dit in een zo kort mogelijke tijd. Het programma werd uitgezonden tussen 1973 en 2010. In de jaren 1980 tot 1990 werd een flink aantal afleveringen opgenomen in de Efteling. In 2024 werden er weer vier nieuwe afleveringen opgenomen in de Efteling, nu door RTL.

Het Programma

Het programma was een idee van producent René Stokvis, die in 1973 voor de TROS het programma “Vlieg er eens uit” bedacht, waarin deelnemers met zelfgemaakte contrapties zo lang mogelijk in de lucht moesten blijven. Dat sloeg aan en hij mocht meer onderdelen bedenken, die de gezamenlijke noemer “Te Land, ter Zee en in de Lucht” kregen en werden opgenomen op steeds wisselende locaties in het land. Het werd een grote kijkcijferhit en was het langst lopende amusementsprogramma op de Nederlandse tv. Het kende illustere presentatoren als Willem van Kooten, André van Duin en Jack van Gelder. Honderdvoudig deelnemer Johan Vlemmix maakte het een bekende Nederlander.

Jack van Gelder in 1985, voor Fata Morgana in aanbouw

Het programma werd veelal opgenomen in (haven)steden, maar ook in de Efteling. Met maar liefst 27 afleveringen staat de Efteling ruim aan de top qua opnamelocaties. Overigens werd het ook enkele malen opgenomen bij recreatieplas Beekse Bergen, in het Dolfinarium, bij het Autotron en bij Walibi Flevo.

In de Efteling

Eerste deelname Efteling-personeel met kasteeltje

Te Land... werd op 10 mei 1980 voor het eerst opgenomen in de Efteling. Aan deze badkuiprace deed ook Eftelingpersoneel mee -buiten mededinging- met een kasteel met schoepraderen. In dit kasteel met ophaalbrug stond een kanon met daarop de motorspuit van de eigen brandweer. Halverwege het parcours werd de ophaalbrug neergelaten en spoot het kanon water. Ook werden er gekleurde duiven losgelaten. Deze aflevering werd op 29 mei uitgezonden. Na enkele jaren pauze na deze eerste opnamen volgden er vanaf 1983 tot 1990 nog tweeëntwintig edities in de Efteling.

Eftelingpersoneel doet in 1984 ook mee met een zelfgebouwde draak

In 1983 keert het programma na enkele jaren weer terug in de Efteling, dit maal op de Vonderplas. Het jaar daarop worden twee afleveringen van het programma opgenomen op de kanovijver naast de Piraña. In de editie Freewheelen van 1984 doet personeel van de Efteling wederom zelf ook mee met de show: in een fraaie vliegende draak vliegen ze van de schans. De uitzending is een kijkcijferrecord met maar liefst 5,5 miljoen kijkers.

Vanaf 1985 vindt het plaats op de Vonderplas met op de achtergrond al de contouren van de nieuwe attracte Fata Morgana. Het seizoen 1986, waaronder de aflevering die in de Efteling is opgenomen, werd ook door de Duitse ARD uitgezonden.

De Vonderplas blijft de locatie tot en met 1990: in dat jaar worden er nog vijf afleveringen opgenomen. Hierna wordt het contract, waarvoor ƒ 200.000,- per jaar betaald moest worden, door Reinoud van Assendelft beëindigd omdat het programma weinig met de identiteit van het park te maken zou hebben, en niet meer zou doen dan enkel bijdragen aan de naamsbekendheid van het park. Met dat laatste was het inmiddels goed gesteld.

De schans voor de eerste opnames van 2024

Veertien jaar nadat het programma van de buis was gegaan en vierentwintig jaar nadat het in de Efteling was, keerde het terug op tv én in het park. Ditmaal geproduceerd door EndemolShine voor omroep RTL, werden tussen 24 en 31 mei 2024 vier afleveringen opgenomen op de Vonderplas.

Afleveringen opgenomen in de Efteling
Seizoen Datum Onderdeel Locatie
1980 29 mei Badkuiprace Siervijver
1983 21 juni Vlieg er eens uit Vonderplas
1984 18 augustus Freewheelen Kanovijver
18 augustus Dan maar de lucht in
1985 10 juli Freewheelen Vonderplas
10 juli Dan maar de lucht in
1986 4 augustus Freewheelen Vonderplas
1987 24 juli Fiets 'm d'r in Vonderplas
1988 5 augustus Tobbedansen Vonderplas
12 augustus Fiets 'm d'r in
19 augustus Freewheelen
26 augustus Hoog en droog
2 september Vlieg er eens uit
1989 26 mei Fiets 'm d'r in Vonderplas
9 juni Tobbedansen
23 juni Freewheelen
7 juli Hoog en droog
21 juli Vlieg er eens uit
1990 1 juni Freewheelen Vonderplas
29 juni Schiet 'm d'r af
27 juli Hoog en droog
10 augustus Tobbedansen
24 augustus Met glans van de schans
11 september Compilatie Diverse locaties
2024 31 augustus

7, 14, 21 september

Op naar de top Vonderplas
Tobbedansen
Snel naar de bel
Met je as over de plas

Fotogalerij

Zie ook

Naast Te Land… was de Efteling ook het decor voor andere spektakelshows in de jaren tachtig: Sterrenslag en Way of Life.

Verwijzingen