Jonas uit de Wallevis is een figuurtje op een bordje dat aan de gevel van de Witte Walvis te vinden was. Het bordje hing onder een klok, en de tekst op het bordje luidde dan ook:
Jonas uit de Wallevis
wijst precies hoe laat 't is
De figuur is natuurlijk een verwijzing naar de naam van het bijbehorende horecapunt.
Jona(s) is een profeet uit de Bijbel, die na te zijn opgeslokt door een walvis in de maag van het beest tot bezinning komt, en na uitgespuugd te zijn aan de kust van Ninevé een door God aan hem opgedragen taak ten uitvoer brengt. Wellicht is het naast een verwijzing naar het Bijbelse verhaal, ook een referentie aan de tekst naar een oud Nederlands kinderrijmpje:[1][2]
Jonas in de wallevis,
Die vannacht gevangen is
In het zoute water,
Visje hou je snater,
Visje hou je lachebek,
Van je een - twee - drie.
Het rijmpje wordt traditioneel gezongen bij het ‘jonassen’, een volksspelletje waarbij een kind of – volgens schrijver Jan ter Gouw in zijn studie De volksvermaken uit 1871 – ‘een ouden vrijer’ door twee tot vier andere spelers bij de ledematen wordt gegrepen of in een doek wordt gelegd. Bij de ‘drie’ wordt de arme drommel losgelaten of de lucht in geworpen.[3][4] Destijds werd de nabijgelegen Kanovijver misschien beschouwd als een uitnodigende plek om iemand uit het gezelschap het water in te jonassen.
Een andere verwijzing naar Jonas was te vinden aan de andere zijde van het horecapunt, waar een souveniruitstalling de naam Bij Jonas droeg.
Merkwaardig genoeg is de walvis van Jonas een andere dan die waar de Witte Walvis naar verwees. Laatstgenoemde was namelijk een referentie aan Herman Melville's beroemde Moby Dick.
- ↑ Meertens Instituut: Nederlandse Liederenbank
- ↑ ‘Jonas in de wallevis’, Snoezel Doezel Slaapmuziek. Liedjes, muziekjes en versjes. Jingo
- ↑ ‘Jonassen’ in Woordenschat, verklaring van woorden en uitdrukkingen, Taco H. de Beer en Eliza Laurillard, 1993.
- ↑ Ter Gouw, Jan. De volksvermaken, 1871, p. 371-372.