Dodendans in Schedelsche Weltchronik uit 1493

De Danse Macabre is een symfonisch gedicht van de Franse componist Camille Saint-Saëns en wordt gebruikt in de hoofdshow van het Spookslot. Het werk ging op 24 januari 1875 in première onder Édouard Colonne.

Het concept van de Danse Macabre of Dodendans waarop Saint-Saëns zich baseerde is echter veel ouder: het is een allegorie uit de late middeleeuwen over de universaliteit van de dood: wie je ook bent, de dood treft ons allemaal. Artistieke interpretaties van de allegorie tonen De Dood die diverse overledenen uit alle rangen en standen - paus, keizer, kind en arbeider - al dansend naar het graf begeleidt. Hiermee werden mensen herinnerd aan de relativiteit van het leven en de verworvenheden daarin. Deze allegorie wordt gezien als een mogelijke basis voor de legende van de Rattenvanger van Hamelen.

Het muziekstuk, waarvan de titel letterlijk vertaald 'spookachtige dans' betekent, is gebaseerd op het gelijknamige gedicht van Henri Cazalis. In het gedicht komen de allegorische elementen duidelijk terug. De Nederlandstalige versie van het gedicht luidt:

Heen en weer, de Dood is in beweging
Raakt een graf met zijn hiel,
De Dood speelt te middernacht een dansdeuntje,
Heen en weer op zijn viool.

De winterwind fluister en somber is de nacht
het gejammer betovert de lindebomen;
De witte skeletten schijnen dwars door de schaduw heen
De luchtstroom danst onder hun grote lijkwaden,

Heen en weer, iedereen is in de weer,
Je hoort het kloppen van de botten van de dansers,
een wulps stel zit op het mos
alsof ze genieten van voorbije genoegens.

Heen en weer, de dood gaat voort
Krassend op zijn schelle instrument.
Een gordijn schuift opzij: de danseres is naakt!
Haar danspartner omhelst haar liefdevol.

De dame is, zegt men, markiezin of barones.
En de groene minnaar een arme wagenmaker -
Jakkes! Zie hoe zij zich overgeeft
Alsof de lomperd een baron was!

Heen en heen, wat een sarabande!
Cirkels van doden geven elkaar een hand!
Heen en heen, in de bende zie je
De koning huppelen bij een boer!

Maar ssst! Plotseling stopt de rondedans,
Ze haasten, ze vluchten, de haan heeft gekraaid
O, de prachtige nacht voor de arme zielen!
En leve de dood en de gelijkheid!

Zie ook

  • Danse Macabre uitgelegd, een uitgebreide analyse van de opbouw van het muziekstuk aan de hand van een (andere) vertaling van het oorspronkelijke gedicht.